فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در میان دانشمندان شیعه، مخصوصاً علمای متأخر، کتاب‌های الاحتجاج و تفسیر امام حسن عسکری(ع)، مورد مناقشه است. این مناقشات، چند بُعدی و از لایه‌های متعددی همچون: تاریخ تألیف، انتساب کتاب به مؤلف، اسناد و محتوای کتاب‌ها، تشکیل شده‌اند. دراین میان، یک نکته حائز توجه است که، تمامِ کتاب تفسیر عسکری(ع) و نیز بخش قابل توجه‌ای از کتاب احتجاج، بنقل از یک راوی، با نام ابوجعفر الحسینی المرعشی یا اسامی تصحیف شده و مشابه آن می‌باشد. بنابراین، مهم است تا وضعیت این راوی، شناسایی و نیز ترجمه شود. واکاوی وضعیت ابوجعفر در منابع متقدم، ممکن است بتواند این دو کتاب را ازنظر هویتِ رجالی راویان و مؤلفان روشن کند؛ و نیز، شاید بتواند تاریخ نقل و انتقالات این کتاب‌ها را روش، و حتی برخی از مناقشات پیرامون این دو کتاب را مرتفع نماید. بر اساس پژوهش حاضر، که به روش کتابخانه‌ای انجام شده است، روشن شد که در منابع متقدم و متأخر شیعه، هیچ اطلاعی، بیش از یک خط، از ابوجعفر مرعشی و شاگرد وی طبرسی، وجود ندارد؛ و جدای از اینکه شهرت ایشان از ساخته‌های متأخرین است؛ حتی انتساب احتجاج به طبرسی نیز، روشن نمی‌باشد. هر چند که در الانساب سمعانی، ترجمه اندکی از ابوجعفر مرعشی وجود دارد، و او وی را از شیعیان غالی دانسته است؛ که البته با توجه به شواهدی، این احتمال که مرعشی از غلات نصیریه ایران باشد، پر رنگ می‌شود