واکاوی تاریخی معنای واژه‌ی «حُبُک» در آیه‌ی «وَ السَّماءِ ذاتِ الحُبُک‏» در تفاسیر و ترجمه‌های فارسی و لاتین

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی شیراز

2 استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

3 استادیار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

4 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

doi
10.71785/qhs.2024.1001115
چکیده

اختلاف واژه‌شناسان در معنای ماده‌ی ح ب ک، به اختلاف دیدگاه مفسران درخصوص مشتقات این ریشه ازجمله واژه‌ی حُبُک در آیه 7 سوره ذاریات، نیز تسری یافته‌است. واژه‌شناسان، این ماده را بریدن گوشت تا استخوان، بستن و محکم کردن و اعتدال، استقرار و حسن صنعت در چیزی معنا نموده‌اند. اما سیر تاریخی تفسیر آیه‌ی مورد بحث، نشان می‌دهد مفسران، واژه‌ی حُبُک را به دوازده گونه تفسیر کرده‌اند، که عبارت است از: 1.آفرینش نیکو؛ 2.زیبایی و چیرگی؛ 3.زینت؛ 4.ستارگان؛ 5.قوی‌بنیان؛ 6.استحکام؛ 7.آسمان هفتم؛ 8.طرایق؛ 9.شکست‌های پدید آمده در اشیا 10.امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب(ع)؛ 11.موی مجعد؛ 12.گستردگی (فراخی). روایات متعددی نیز در این زمینه وارد شده که عمدتا از ضعف سندی رنج می‌برند. افزون بر این، اختلاف نظر مفسران بر ترجمه‌های فارسی و لاتینِ این واژه نیز تاثیر گذاشته و سبب پیدایش ترجمه‌هایی مختلف گردیده‌است. این پژوهش، با روش کتابخانه‌ای و رویکرد معناشناسی نوین (استفاده از روابط جانشینی) برای رسیدن به معنای صواب سامان یافته و سرانجام معنای ستارگان را برای واژه مورد بحث، پذیرفته‌است.

کلیدواژه‌ها