بررسی تطبیقی عملکرد عتر و صابونی در تبیین مراحل تاریخ قرآن

doi
چکیده

تاریخ قرآن که یکی از موضوعات مطالعات تفسیری است، گرچه امروزه در تألیفات قرآن‌پژوهان مستقلاً و منسجماً مورد بحث قرار می‌گیرد؛ ولی در گذشته ذیل عنوان علوم قرآن به‌صورت پراکنده به‌آن پرداخته شده است. موضوع، بررسی تطبیقی عملکرد نورالدین عتر در"علوم القرآن الکریم"و محمد علی صابونی در"التبیان فی علوم القرآن"در تبیین مراحل تاریخ قرآن است. مراحل ششگانه تاریخ قرآن در نگاهی ایده‌آل به‌ترتیب عبارتند از: ارتباط، انتقال، حفظ و نگهداری، سازماندهی، کیفیت تلفظ و تأثیر لهجه‌ها و اصلاح شیوه نگارش. هدف، تعیین نقاط قوت و ضعف مؤلفان در این تبیین با تکیه بر ماحصل بررسی نقادانة کتاب‌های موجود در زمینة تاریخ قرآن است. برای وصول به هدف از دو محور اقدام شده است. در محور اول، نقطه ضعف عتر، عدم ذکر موضوع انتقال و نقطه ضعف صابونی فقدان موضوع اصلاح شیوه نگارش است. در محور دوم نقاط قوت مؤلفان توقیفی دانستن سازماندهی قرآن و نقطه ضعف، عدم اعتقاد به سازماندهی قرآن در زمان پیامبرﷺ است.