فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

احادیث نبوی به عنوان یکی از ارکان اصلی آموزه‌های اسلامی، همواره مورد شرح و تفسیر عالمان دینی قرار گرفته‌اند. با این حال، فهم و برداشت از این احادیث در طول تاریخ یکسان نبوده و تحت تأثیر شرایط زمان و مکان دچار تحول شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی به بررسی تأثیر تحولات زمانی و مکانی در تفسیر احادیث نبوی پیرامون فریضه روزه می‌پردازد. بدین منظور، موارد مشخصی از احادیث مرتبط با روزه – نظیر آغاز و پایان ماه رمضان، حکم روزه‌داری در سفر، روزه روز عاشورا و زمان افطار – در دو مکتب حدیثی شیعه و سنی از قرون نخستین تا روزگار معاصر تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل زمانی (مانند رخدادهای تاریخی یا پیشرفت‌های علمی) و عوامل مکانی (نظیر گستره جغرافیایی اسلام و تفاوت فرهنگ‌ها) چگونه به تفاوت در فهم حدیث منجر گردیده‌اند. این بررسی تطبیقی بیانگر آن است که اجتهاد حدیثی پویا و متکی بر شرایط زمانی‌ومکانی، ضمن حفظ اصالت متن، می‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای متغیر جوامع اسلامی باشد. در پایان، بر ضرورت توجه به عنصر زمان و مکان در فرآیند حدیث‌پژوهی و استنباط احکام تأکید شده است.