تاریخگذاری و مخاطب شناسی سوره مریم مبتنی بر روش بازسازی تاریخی

doi
چکیده

تاریخ‌گذاری سوره مریم باتوجه به جایگاه این سوره در فهرست‌های ترتیب نزول که معمولا بین سوره فاطر و طه قرار دارد و با استناد به قرائن درون متنی و برون متنی، به نزول این سوره در سال پنجم بعثت یعنی مقارن با هجرت به حبشه دلالت دارد. مخاطب شناسی این سوره نیز با روش بازسازی تاریخی، به شناسایی سه نوع مخاطب منجر می شود و این تنوع مخاطبان موید این فرضیه قرار میگیرد که یک سوره می‌تواند علاوه بر مخاطب عام، مخاطب خاصی را هم هدف گفتگو قرار دهد. بررسی کلید واژگان این سوره، گزارش‌های تاریخی و دلالت‌ها‌ی ضمنی آیات، این مخاطبان را پیامبر اکرم و اهالی مکه به عنوان مخاطبان اولیه و اهالی حبشه به عنوان مخاطبان خاص سوره مریم معرفی می‌کند. توصیفات به کار رفته در این سوره در مورد گروه‌های اهل کتاب ساکن در حبشه که با مطالب تاریخی و فرقه شناسی کاملا مطابقت دارد، مبین حضور صابئین، یهودیان و فرقه‌های مختلف مسیحیت در حبشه است.