بررسی جایگاه علی بن عبیدالله و شخصیت رجالی او در تاریخ حدیث شیعه

نویسندگان

1 استاد، هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه ایلام، ایلام ایران

2 استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دانشجو دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
qhs.2024.1129097
چکیده

علی بن عبیدالله از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) می¬باشد. وی کتابی در باب حج از امام کاظم(ع) روایت کرده است. با توجه به جایگاه علی بن عبیدالله نزد بنی¬هاشم، زیدیان سعی در الصاق او به خود داشته‌اند و از این رو، گزارش‌های تاریخی و رجالی نادرستی درباره زیدی بودن او منتشر کرده‌اند؛ چنانکه همین گزارش‌ها باعث شده است تا علی بن عبیدالله از سوی برخی از رجالیان شیعه به فساد مذهب متهم شود. اشتباه در بیان نام پدر او موجب شده است تا وی در برخی از کتاب‌های حدیثی و رجالی، علی بن عبدالله معرفی شود. پژوهش حاضر در پی آن بوده است تا با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، جایگاه علی بن عبیدالله را در تاریخ حدیث شیعه تبیین کند و پاسخی مستدل به این پرسش دهد که آیا علی بن عبیدالله، چنان که عده زیادی از رجالیون می¬گویند، فساد مذهب داشته است یا خیر؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که ادعای برخی از رجالیون مبنی بر زیدی مذهب بودن علی بن عبیدالله با توجه به قرائن و شواهد متعدّد تاریخی و حدیثی، مردود است؛ به‌گونه‌ای که او نه¬تنها فاسدالمذهب نیست، بلکه در قیام علویون بدون اذن امام دست به کاری نزده و نزدیکان خود را از پیوستن به قیام منع کرده است. وجود نص معتبر از معصوم (ع) مبنی بر بهشتی دانستن او و خانواده‌اش، در کنار ذکر واژگان و عبارات مخصوص رجالی در شأن او، بیانگر جایگاه رفیع و توثیق علی بن عبیدالله نزد شیعه است.