فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سوره شعراء بر اساس اجماع مفسران و قرآن پژوهان در مکه نازل شده­ است. در این سوره بخش عمده‌ای از آیات به داستانها و سرگذشت پیامبران (ع) اختصاص داده شده که باعث می‌ شود تعیین زمان دقیق نزول آن مشکل باشد. این پژوهش با تمرکز بر تحلیل محتوای قصه­ ها و مطابقت با منابع تاریخی و با استناد به پیوستگی نزول سوره شعراء به کشف زمان نزول این سوره به صورت مستند اهتمام ورزیده ­است. پژوهش حاضر نشان می­دهد که مضامین مشترک و برجسته در قصه ­ها مانند تهدید به اخراج از سرزمین، تهدید به قتل، نافرمانی از اوامر الهی و ناسپاسی نسبت به نعمت‌ ها ، تأکید بر مفهوم هجرت و تأکید بر نسبت خویشاوندی میان پیامبران و قومشان، همسویی معناداری با شرایط سخت و فشارهای دوران محاصره در شعب ابی طالب دارد. تطابق این تحلیل­ها با شواهد تاریخی و همچنین با جایگاه سوره شعراء در فهرست­های ترتیب نزول دستاوردهای پژوهش را تقویت می­کند. گفتنی است که لحن صریح در آیات سوره و خصوصاً در قصه­ها خبر از نزول سوره در ایام حج می­دهد. در مجموع سوره شعراء به گواهی محتوای آیات و قصه­ها در حوالی سال هفتم بعثت و در ایام حج بر پیامبر اسلام(ص) نزول یافته ­است.