فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش آگاهی نسبت به آلاینده‌های صنعت نساجی و رنگزاهای مصنوعی، سبب تغییر انقلابی در بخش نساجی به سمت پایداری شده است. جستجو برای جایگزین‌های سازگار با محیط زیست برای رنگزا‌ها و تثبیت‌کننده‌های مصنوعی رایج، که اغلب خطرات جدی برای سلامت انسان و محیط زیست ایجاد می‌کنند، در قلب این جنبش قرار داشته و با سرعت چشمگیری در جریان است. نتایج پژوهش‌ها‌ نشان داده رنگزا‌های طبیعی که در گذشته بیشتر از منابع گیاهی، حیوانی یا معدنی به دست می‌آمدند، به دلیل سازگاری با محیط زیست و پایداری، جایگزین خوبی برای رنگزا‌های مصنوعی شده‌اند و محققین به دنبال شناخت ساختارهای شیمیایی آن‌ها، توسعۀ فام‌های رنگی متنوع، کشف منابع جدیدتر از رنگزاهای طبیعی و رفع محدودیت‌های رنگزاهای طبیعی هستند. در این مقاله، نتایج تحقیقات گسترده در حوزۀ جدیدترین پیشرفت‌ها در شناخت منابع رنگزاها و دندانه‌های زیستی سازگار با محیط زیست، چگونگی کاهش تأثیر زیست‌محیطی دندانه های معدنی، مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین آخرین دستاوردها در مورد روش‌های مختلف استخراج مواد رنگزا، از جمله فناوری‌های مدرن مانند اولتراسونیک، استخراج سیال فوق بحرانی و استخراج با کمک مایکروویو در روش‌های استخراج سنتی بیان شده‌اند. کارآیی و ویژگی رنگزاهای طبیعی از جمله خواص دارویی، خاصیت ضدبو، آنتی‌باکتریال و آنتی‌میکروب، ضدبید، محافظ پرتو فرابنفش، مطرح شده‌اند. نتایج پژوهش‌ها نشان داد که علیرغم توسعۀ کاربرد رنگزاهای طبیعی در علوم مختلف و تعیین سهم کشورها و پژوهشگران در این پژوهش‌ها، هنوز نیاز به مطالعات جدی در سازگار نمودن رنگزاهای طبیعی با ماشین آلات رنگرزی و افزایش راندمان و کیفیت رنگرزی وجود دارد.