تحلیل اعمال دکترین مسئولیت مافوق غیرنظامی بر مبنای رویة قضایی بین‏المللی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین‏الملل عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه حقوق دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‏شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2020.287685.2138
چکیده

در محاکمات دادگاه کیفری بین‏المللی برای رواندا، بسیاری از شخصیت‏های غیرنظامیِ صاحب قدرت که نقش مهمی در قتل عام مردم رواندا در سال 1994 داشتند، محاکمه شدند، بدون اینکه در اساسنامة دادگاه، مسئولیت مافوق غیرنظامی پیش‏بینی شده باشد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی در پی بررسی این مسئله است که محاکم کیفری بین‏المللی در وضعیتی که اساسنامة آن، حکمی در خصوص مافوق غیرنظامی نداشت، در خصوص چالش اعمال دکترین مسئولیت فرمانده در خصوص غیرنظامیان چه رویکردی اتخاذ کرده‏اند و این رویکرد چه تأثیری بر روند تصویب اساسنامة رم داشته است. یافته‏های نوشتار حاضر نشان می‏دهد که به‏طور کلی محاکم کیفری بین‏المللی پذیرفته‏اند که دکترین مسئولیت فرمانده می‏تواند بر مرتکب غیرنظامی اعمال شود و در این مسیر، استدلال‏های قضایی در محاکم یوگسلاوی سابق و رواندا، الگویی مبنایی برای محتوای مادة 28 اساسنامة دیوان کیفری بین‏المللی شده است.