شناسایی و سنجش تغییرات فضایی عوامل مؤثر در شکلگیری پهنههای فقر (مورد مطالعه: گرگان)
نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22054/urdp.2021.62006.1359چکیده
فقر یکی از مهمترین چالشهای شهرنشینی است. این پژوهش با هدف تحلیل پراکنش فضایی شاخصهای فقر در شهر گرگان به نگارش درآمدهاست. دادههای خام از بلوکهای آماری سالهای 1390 و 1395 استخراجشده است. برای بی مقیاس سازی شاخصها از روش فازی، برای سنجش فقر از روش تحلیل عاملی و برای تحلیل فضایی از روش خودهمبستگی فضایی موران استفاده شد. طبق نتایج وضعیت برخی از شاخصها ازجمله بار تکفل، بیکاری کل، مساکن استیجاری، میزان سالخوردگی و نسبت طلاق در مقایسه با سال 1390 بدتر شده است. در پهنهبندی سال 1390 حدود 32/52 درصد جمعیت و 26/12 درصد مساحت در پهنه فقر قرار داشتند، درحالیکه این مقدار در سال 1395 به 75/44 درصد جمعیت و 48/22 درصد مساحت افزایش یافت. با مقایسه درصد تغییر هر یک از متغیرهای چهارگانه مشخص شد، بیشترین تغییر مربوط به متغیر خانوار و جمعیت واقع در پهنه خیلی فقیر است که به ترتیب 201 و 183 درصد رشد داشت، و سپس مربوط به خانوار و جمعیت واقع در پهنه فقیر است که به ترتیب 163 و 135 درصد رشد داشت. طبق نتایج مدل موران، فقر شهری در هر دو سال 1390 و 1395 در شهر گرگان از همبستگی فضایی برخوردار است و از الگوی توزیع خوشهای پیروی میکند.