بررسی حکمی رمزگان نحوی خانههای دوره قاجار یزد از دیدگاه نشانهشناسی (با روش نحو فضا)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار،گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استاد، گروه نمایش، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.30486/PIA.2023.2001377.1064چکیده
خانههای دوره قاجار یزد به صورت متنهای معماری متشکل از نشانهها و رمزگانها، به مثابهی گزارههای اصلی معماری سنتی واجد ارزشهای تاریخی، فرهنگی و معماری بسیار میباشند. ادراک و اکتشاف رموز مستتر در متنهای معماری از طریق خوانش و از رهگذر نشانهشناسی محقق میگردد. این پژوهش از طریق روش نحوفضا به تبیین رمزگان نحوی به مثابهی یکی از رمزگانهای نشانهشناسی پرداخته است. ابتدا در حوزه مبانی نظری مطالعات عمیق صورت گرفته و مولفهها و شاخصههای تاثیرگذار در نحو فضا مشخص شده و در ادامه تعداد ده باب خانهی دوره قاجار یزد به صورت نمونههای منتخب جهت خوانش و تحلیل ساختار فضایی، براساس روش نحوفضا، مورد آزمون قرار گرفتهاند. پژوهش پیشرو از طریق پژوهش موردی در دو بخش مطالعات میدانی و نرمافزار دپسمپ به تحلیل مولفههای نحوفضا جهت اکتشاف رمزگان نحوی خانههای منتخب میپردازد. در این تحلیل نمونهها براساس مولفههای همپیوندی، عمق نسبی، قابلیت دید، آنتروپی و ارتباط بصری سنجیده میشوند و پس از بررسی و تحلیل دادهها و مطالعات میدانی نحوفضا به اکتشاف رمزگان نحوی خانهها منتهی میگردد. نتایج نشان میهد که رمزگان نحوی این خانهها در قالب مفاهیم و معانی ماخوذ از نظامهای رابطهای متنها، مبتنی بر سلسلهمراتب فضایی، هم نشینی، نظم و بینظمی، رازآمیزی و محرمیت تبیین میگردند.
