بازشناسی و تحلیل فرهنگی نقوش سنگقبرهای استان گلستان از منظر انسانشناسی هنر (نمونه موردی: قبرستان امامزاده حبیب الله شهرستان بندرگز)
نویسندگان
1 استادیار، گروه پژوهش هنر ،جهاد دانشگاهی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه نمایش، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.
doi
10.30486/PIA.2024.2001377.1076چکیده
یکی از قابل لمسترین بخشهای هنر آیینی، سنگقبرهاست که نقوش حکشده بر آنها نحوۀ تفکر، فرهنگ و جهانبینی مردم منطقه را بازتاب میدهد و زمینۀ مناسبی را برای نمایاندن افکار و نقوش نمادین فراهم مینماید. هدف این مقاله، تحلیل نقوش سنگقبرهای قبرستان امامزاده حبیب الله شهرستان بندرگز، واقع در استان گلستان، از دیدگاه فرهنگ جامعۀ آفرینندۀ آن است؛ با توجه به هدف، از بین 10 قبرستان استان گلستان که مورد مطالعه قرارگرفت، قبرستان امامزاده حبیب الله بندرگز، بهدلیل تعداد سنگقبرها و تنوع در نقوش، بهعنوان نمونه موردی انتخاب شدهاست. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه میتوان بر اساس یافتههای مبتنی بر فرهنگ مردم منطقه به ویژگیهای معناشناختی، زیباییشناختی و کارکردشناختی نقوش سنگقبرها از منظر انسانشناسی هنر، پی برد. با وجهبه این رویکرد، در این مقاله، روش تحقیق بهصورت توصیفی-تحلیلی بوده و مشاهدههای میدانی و مطالعات کتابخانهای به عنوان روش گردآوری مطالب میباشد؛ از نتایج حاصل میتوان به تفسیر سه بُعد مهم معناشناختی، زیباییشناختی و کارکردشناختی این نقوش اشاره نمود که در قالب شاخصههایی، همچون بازنمایی و شکل و کارکرد، معنا پیدا میکند. این نقوش بر اساس مطالعۀ فرهنگی، بازنمود آداب و رسوم، اعتقادات و باورها و بهطورکلی بازنمود سطوح مختلفی از فرهنگ جامعه هستند.
