فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نور در معماری، یکی از عناصر تاثیرگذار در فضا بوده و هست. معمار ایرانی، از گذشته تاکنون به نور توجه ویژه‌ای داشته و از زمان ورود اسلام به معماری این توجه در قالب القای معنویت  بروز پیدا کرد. درک این معنویت، مستلزم بررسی مؤلفه‌های معنویت می‌باشد که در بخش مبانی نظری به آن اشاره شده‌است. این پژوهش در جستجوی  پاسخ به این سؤال است که چگونه نور و روشنایی در معماری می‌تواند، منجر به ایجاد یک فضای معنوی و عرفانی  شود؟    روش این تحقیق،  کمی-کیفی  و با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی و مقایسه‌ی شش نمونه‌ی موردی در مساجد سه دوره‌ی صفویه، زندیه و قاجاریه به صورت نمونه‌های منتخب جهت خوانش و تحلیل ساختار فضایی، براساس شیوه‌ی نورپردازی بر مبنای درک معنویت  است. پژوهش پیش رو از طریق پژوهش موردی با اطلاعات کتابخانه‌ای  و بررسی میدانی، به تحلیل عناصر نورپردازی در مساجد منتخب (مسجد  شیخ لطف الله، مسجدحکیم، مسجد وکیل شیراز، مسجد‌جامع کرمانشاه، مسجد نصیرالملک، مسجد سید) و به  بررسی معنویت در فضا می‌پردازد؛ باتوجه نتایج پرسش‌نامه‌ای که جهت نظرسنجی از جامعه آماری100نفره‌ی تصادفی گرفته‌شد چنین استنباط می‌شود که با استفاده از عناصر نورگیری معماری در ساخت بناهای مذهبی، می‌توان زاویه تابش نور در اوقات مختلف روز را کنترل کرد و  شدت نور را کم و زیاد کرد و یا اختلاف رنگ پدید آورد؛ بنابراین بازی نور از طریق عناصر معماری چون نورگیری، به ایجاد حسی متفاوت در انسان منجر می‌شود؛ اما رسیدن به این نتیجه که آیا منجربه احساس معنوی، چون حسی درونی نیز می‌شود یا خیر،  نیاز به پژوهش‌های بیشتری خواهد ‌داشت.