تبیین الگوی حکمی معماری بایوفیلیک در راستای اهداف روانشناسانه طراحی محیط
نویسندگان
1 استاد یار، گروه معماری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار، گروه معماری، واحد نطنز، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
10.30486/PIA.2024.140303281123006چکیده
از جمله مباحث بین رشتهای پرچالش در عصر حاضر، گفتگو از طبیعت و مبانی فلسفی و بررسی آن است. تصرفات گوناگون و گاه بحرانساز در طبیعت، به مبانی نگاه به طبیعت باز میگردد؛ نگاه قاهرانه یا امانتمدارانه. دیدگاه اسلام مبتنی بر نگاه محبتآمیز و امانتمحور نسبت به طبیعت و محیط زیست میباشد. نسبت الوهیت موجود در طبیعت با تعالی روح آدمی در مکتب متعالی اسلام، همواره مورد توجه بودهاست؛ جوهر وجودی آدمی در مجاورت با طبیعت در حرکت رو به کمال قرار خواهدگرفت. انسان امروزی، علیرغم این نگرش اسلامی که طبیعت نزد وی امانت الهی است از محیط طبیعی خود فاصلهگرفته و این قطع ارتباط، مشکلات جسمی و معضلات روحی- روانی برای وی به وجود آوردهاست. .معماری بایوفیلیک در پیوند با طبیعت دارای مفاهیمی معناگرایانه، نمادین، زیبا، هویتمند و مبتنی بر فرهنگ بستر شکلگیری است و در پی ایجاد نسبتهای فلسفی و علمی مذکور میان تعالیم مطرح درباره طبیعت، با فناوریهای نوین زیست دوست، قابل ارزیابی است. هدف از تحقیق حاضر، تبیین الگوی روانشناختی محیطی، مبنی بر بازخورد مثبت هم زیستی با طبیعت در معماری بایوفیلیک است. روش این پژوهش کیفی میباشد و از راهبرد دادهبنیان جهت ارزیابی مولفههای مورد بررسی استفادهشدهاست. کدگذاری دادهها براساس نظریات مطرح شدهی مبنایی و در دو مرحلهی کدگذاری باز و محوری مورد تحلیل قرارگرفته و با استفاده از نرمافزار MAXQDA 10 بر اساس میزان اشتراکات و فراوانی بهعنوان مفاهیم نهایی انتخاب شدهاند؛ باتوجهبه وجود شرایط علی شامل ابعاد زیباییشناسانه، فرهنگ، هویت، پایداری و رمزگونگی فضا، پیوند طبیعی و پویایی، میتوان به بهرهگیری از الگوی حکمی روانشناختی محیطی متشکل از مفاهیم عدالت، امینت، آزادی و در نتیجه پیامد سودآوری محیطی و تابآوری رسید و هدف نهادین طبیعت در مکتب اسلام مبتنی بر آسودگی جسمی، روحی و روانی را برای کاربران رقم زد.
