فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوره صفویه از مهم‌ترین مراحل تاریخ هنر و صنعت ایران، به‌ویژه در قالیبافی و معماری، به شمار می‌رود. در این زمان، اشکال هندسی و تزیینات در هنر قالی به کمال رسیده و هنر معماری نیز به اوج خود می‌رسد. این مطالعه به بررسی تزیینات کاشی‌کاری پوشش بیرونی گنبد شیخ لطف‌الله و مقایسه‌ی آن با نقوش قالی شیخ‌صفی می‌پردازد تا اشتراکات دو هنر را شناسایی کند. هدف اصلی این پژوهش، تشخیص نقش و نگارهای این دو اثر تاریخی است. این تحقیق به صورت موردپژوهی بوده و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی-تطبیقی انجام شده‌است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تزیینات گنبد شامل نقوش اسلیمی (ساده و دهن‌اژدری) و ختایی (گل‌ها و غنچه‌ها) است که با طراحی متقارن و نامتقارن به نمایش درآمده‌اند. نقوش قالی شیخ صفی نیز اسلیمی و ختایی هستند که به‌طور حلزونی و متقارن طراحی شده‌اند و بیننده را به سمت مرکز قالی هدایت می‌کنند. پیچک‌های برگ نخلی و شکوفه‌دار همراه با شاخه‌های خمیده از جمله نقوش ختایی این قالی محسوب می‌شوند. نتایج تحقیق نشان‌دهنده این مطلب است که اگرچه نوع نقوش در هر اثر متفاوت است؛ اما این تفاوت‌ها بر کلیت طرح تأثیر نگذاشته و ترکیب و رنگ‌بندی ماهرانه، مفاهیم عمیق معنوی و فلسفی را به زیبایی نمایان می‌سازد