مطالعه‌ی تطبیقی نگاره‌های قبل از اسلام و تجلی آنها در دوره‌ی اسلامی (با تاکید بر تزیینات گیاهی تپه قلایچی و مسجد‌جامع ارومیه)

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

2 دانشجوی دکتری معماری،واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

3 استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

doi
10.30486/PIA.2024.14031187236
چکیده

انسان در جهت رسیدن به اهداف والای خود، بسیار تلاش نموده و بر این اساس، فضاهای زیبایی را نیز خلق کرده‌است. نقوش در هنر هر ملتی، نشان و نمادی از هویت و پیشینه‌ی غنی آنها می‌باشد. نقوش از باستان تا به امروز انتقال یافته و در این مسیر، تحت‌تأثیر عواملی نظیر افکار و اعتقادات، بلندپروازی‌های حاکمان و خلاقیت هنرمندان، تغییر و تحول یافته‌اند. این پژوهش، بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی و روش توصیفی-تحلیلی می‌باشد. مقایسه‌ی تطبیقی تزیینات گیاهی پیش‌از اسلام، در دوره‌های ماننا و هخامنشی و ساسانی با نقوش گیاهی بنای مسجد جامع ارومیه از دوره اسلامی صورت گرفته‌است. مفاهیم نهفته در نقوش و نگاره‌های به‌کاررفته و سیر تحول آنها مبانی پژوهش را فراهم آورده است. نتایج حاصل از تطبیق‌ها، بیان می‌کند که نقوش گیاهی به‌کاررفته در دوران قبل‌از اسلام، در دوره‌ی ماننا‌‌‌ها، در ادوار بعدی، چه قبل‌از اسلام و چه بعد‌از اسلام ،در تزیینات متجلی شده است. در دوره ماننا‌‌ها در زمینه نقوش، از خطوط و اشکال هندسی استفاده شده‌است که در دوره‌های بعدی به‌خصوص دوران سلجوقی- ایلخانی، اشکال هندسی، شکل پیچیده‌تری به خود گرفته‌اند.