دسته‌بندی صناعات ادبی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان.

doi
چکیده

بلاغت در ادبیات فارسی همواره مرهون سه دانش بیان، بدیع و معانی بوده است. بر همه آشکار است که بهره بردن از این صناعات ادبی است که زبان را تبدیل به ادبیات می‌کند. با این حال نمی‌توان از این دقیقه غافل بود که تمامی صناعات ادبی مسطور در متون بلاغی کهن، کیفیت یکسانی ندارند. بسیاری از این صناعات، از ارزش ادبی به دور هستند و نمی‌توان بر همان مبنای نگرش بلاغیون کهن، آن‌ها را دارای ادبیت خواند. این پژوهش بر آن است تا مشخص کند که کدام‌یک از صناعات ادبی می‌توانند از نظر کیفی ارزش ادبی داشته باشند و کدام فاقد ارزش هستند. روش این پژوهش به صورت تحلیلی توصیفی است و جامعه آماری آن، به طور کلی سه کتاب: ترجمان‌البلاغه، حدائق‌السحر فی‌دقایق‌الشعر و المعجم فی معاییر اشعار العجم است. بر اساس این پژوهش عناصر ادبی به چهار دسته: درجه یک، درجه دو، عناصر بینابین و صناعات عاطل تقسیم‌بندی شده‌اند.