واکاوی زشتنگاری شخصیتهای برآمده از دو کتاب عجایبالمخلوقات و تاریخ هیولاها از منظر امبرتواکو
نویسندگان
1 استادیار گروه هنر، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران
doi
10.30486/PIA.2025.140402121205640چکیده
متفکران در هر دورهی تاریخی، تعاریفی در باب زیبایی عرضه کرده؛ ولی کمتر به مفهوم زشتی پرداختهاند. زشتی را اغلب ضدِ زیبایی توصیف میکنند؛ اما این مواجهه دقیق نیست. توجه به نحوهی برخورد امبرتواکو با مفهوم زشتی در تاریخ هنر غرب، امکان شناخت و تفسیر آثار تصویری گوناگون و مقایسهی آنها را فراهم میکند. تاریخ زشتی را میتوان، در تصاویر یا توصیف مکتوب اشیاء یا انسانهایی جُست که به نحوی زشت تلقی شدهاند. این پژوهش میکوشد، به این پرسش محوری پاسخ دهد که براساس نظر امبرتواکو، مطالعه تحلیل و مقایسه میان شخصیتهایی که بهصورت هدفمند از دو کتاب عجایبالمخلوقات قزوینی و از کتاب تاریخ هیولا اولیسه آلدراوندی انتخاب شدهاند، چگونه انجام میشود. هدف این پژوهش، توجه به مفهوم زشتی در هشت شخصیت منتخب از دو کتاب نوشته زکریا قزوینی(قرن 7 ه.ق -1280م) ایران و اولیسه آلدراوندی(قرن11ه.ق- 1642م) ایتالیا است. روش این پژوهش، براساس اطلاعات برآمده از دادههای کتابخانهای و اینترنتی است که با توجه به، طبقهبندی اکو دربارۀ پدیدارِ زشتی یعنی ویژگی فینفسه، ویژگی ظاهری و نمایش هنری، شخصیتهای منتخب را توصیف و بهصورت تطبیقی تحلیل میکند. یافتههای تحقیق نشان میدهد، شخصیت موجودات ترکیبی در کتاب عجایبالمخلوقات با اتکاء به فرهنگ عامه، باورهای دینی، متون ادبی و همراه با تخیل مولف به وجود آمده است؛ همچنین شخصیتهای مورد مطالعه در کتاب تاریخ هیولاها متکی به سنت فرهنگی و خلاقیت مولف آن است که نتایجی جذاب و سرگرم کننده با کاربردی اخلاقی دارد؛ اما نکته متمایز این دو کتاب در تاریخ هیولاها، موضوع ناهنجاری است و میتوان آنرا امری طبیعتگرایانه با ضابطهای علمی در نظر گرفت؛ چرا که آلدراوندی با ثبت و تحلیل نمونههای واقعی، ناهنجاریها را، بخشی از تنوع طبیعی دانسته و آنها را از قلمرو تخیل و اسطوره به حوزهی علم وارد کرده است.