اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر بازداری رفتاری و خوداثرمندی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت ا...آملی، آمل، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد آیت الله آملی

doi
چکیده

اختلال یادگیری خاص افزون بر مشکلات تحصیلی، غالباً با دشواری‌هایی در خودتنظیمی، بازداری رفتاری و کاهش احساس خوداثرمندی همراه است که می‌تواند چرخه ناکامی و اجتناب از تکلیف را در کودک تشدید کند. درمان شناختی‌رفتاری با هدف اصلاح افکار ناکارآمد، آموزش مهارت‌های خودکنترلی و تقویت راهبردهای حل مسئله می‌تواند زمینه بهبود کنترل رفتاری و افزایش باور به توانمندی را فراهم سازد. ازاین‌رو، بررسی اثربخشی CBT بر بازداری رفتاری و خوداثرمندی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص می‌تواند شواهد کاربردی برای مداخلات مدرسه‌محور و ارتقای سازگاری تحصیلی–هیجانی ارائه کند. هدف این پژوهش تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر بازداری رفتاری و خوداثرمندی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص بود. برای این منظور، طی یک پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل 30 دانش آموزان دختر ابتدایی 10 تا 12 ساله مراجعه کننده به مرکز اختلالات یادگیری آموزش و پرورش شهر بابل در سال 2021 از بین تمامی افراد 30 نفر که کمترین نمره را در پرسشنامه خوداثرمندی (پایین تر از نقطه برش 60) و آزمون بازداری رفتاری (بیشترین نمرات بدست آمده) کسب نموده اند به روش هدفمند انتخاب و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. آزمودنیها از نظر بازداری رفتاری و خود اثرمندی مورد ارزیابی قرار گرفتند. درمان شناختی رفتاری در 10 ﺟﻠﺴﻪ 45 دﻗﯿﻘﻪاي بر روی گروه آزمایش اجرا شد. تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد بین نمرات پیش آزمون پس آزمون دو گروه ازمایش و کنترل در بازداری رفتاری و خوداثرمندی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص تفاوت معنی داری وجود دارد. به طور کلی درمان شناختی رفتاری بر بازداری رفتاری و خوداثرمندی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری خاص اثربخش است. با توجه به نتايج حاصل از اين پژوهش، توجه به نقش درمان شناختی رفتاری در ایجاد تغییرات در سيستم بازداري رفتاري و خوداثرمندی تلويحات درماني مهمي را در بر دارد.