تبیین مولفه‌های زیبایی‌شناسی آثار لویی کان بر آثار معماری کامران دیبا (دهۀ‌ 1340 تا 1360 ه.ش.)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد تمام، گروه معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه معماری و شهرسازی، واحد رودبار، دانشگاه آزاد اسلامی، رودبار، ایران

doi
10.30486/PIA.2025.140405151214219
چکیده

ورود معماری مدرن در دوران پهلوی، تأثیر گستره‌ای در چهارچوب زندگی ایرانیان از کوچک‌ترین جزییات تا معماری ساختمان‌ها گذاشته‌است. هدف اصلی این پژوهش شناخت و تبیین عوامل مؤثر و زیربنایی در شکل‌گیری معماری دوران مذکور به لحاظ زیبایی‌شناسی، شناخت اندیشه­های معمارانه (معمار اروپایی لویی­کان و معمار مطرح ایرانی کامران دیبا در سال‌های 1340 تا 1360) و قالب‌های فکری آن‌که با رویکرد بینامتنیت است و تلاش می‌کند، با درک جامع از این عوامل و نقش هر یک در جهت‌دهی به این فرایند شکل‌گیری، بستر مناسبی را از طریق این ارتباطات بین عوامل معماری، چهارچوبی مدون را برای معاصرسازی این شاخص‌ها تبیین نماید. روش پژوهش به لحاظ هدف به‌صورت نظری و بنیادین و به لحاظ ماهيت و روش، از گونۀ پژوهش‌های کیفی است. پارادایم معرفت‌شناختی آن تفسیرگرایی است. در این تحقیق با روش تاریخی به شناخت معماری مدرن، اندیشه‌های معمار اروپایی لویی کان در آن دوران و هم‌چنین تأثیرات فکری و آثار معماری آن‌ها بر اندیشه‌های کامران دیبا معمار معاصر پرداخته‌شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد، استفاده از طرح‌های مرکزگرای چهارتایی، استفاده از روزن مربع شکل و فرورفتگی عمودی و مواردی دیگر ابتدا در کارهای کان و سپس در کارهای کامران دیبا دیده‌شده است. کامران دیبا در یک‌سری از ویژگی‌های معماری ازجمله نور و سکوت، نورگیرهای خاص، فرم پلان و نما  به‌شدت تحت‌تأثیر کان بوده و درنتیجه قابل‌توجه است که هر دو معمار تحت‌تأثیر برخی از عوامل دوران خود می‌باشند و مشابهت‌ها در همه موارد به معنای اقتباس کامل دیبا از کان نیست؛ اما در بسیاری از موارد شواهد نشان می‌دهد، تحت‌تأثیر کان بوده است.