ارزیابی قوانین اجرایی طراحی نما در ساختمان‌های مسکونی معاصر محله جلفای اصفهان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران / مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران /مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 استادیار دانشکده علوم تربیتی، روانشناسی و زبانهای خارجی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران / مرکز تحقیقات گردشگری، معماری وشهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

doi
10.30486/PIA.2025.140406151217056
چکیده

طراحی نمای ساختمان‌های مسکونی در بافت‌های شهری تاریخی ایران، به‌ویژه در اصفهان، همواره با چالش‌هایی در زمینه تدوین و اجرای ضوابط و مقررات همراه بوده است. این پژوهش با هدف بررسی و ارزیابی قوانین اجرایی طراحی نما در ساختمان‌های مسکونی معاصر محله جلفا، به تحلیل تطابق ضوابط موجود با نمونه‌های واقعی پرداخته است. در ابتدا،  مجموعه‌ای از قوانین و مقررات مرتبط با طراحی نما از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ گردآوری و دسته‌بندی شده است؛ سپس با استفاده از پرسش‌نامه‌ای مستخرج از تحلیل و دسته‌بندی ضوابط و مقررات بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان و مبتنی بر طیف لیکرت و تحلیل داده‌ها در نرم‌افزار  (SPSS )، ۲۰ خانه منتخب در محلۀ جلفا از منظر فرم، مصالح، رنگ،  ملحقات،  بازشوها و تناسبات انسانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در بسیاری از موارد، نظارت کافی بر اجرای ضوابط طراحی نما صورت نگرفته و برخی قوانین موجود فاقد جامعیت و شفافیت لازم هستند؛ همچنین، تفاوت‌های معناداری میان نمونه‌های مطلوب و ضعیف از نظر تطابق با ضوابط مشاهده شد. خانه‌های شماره ۱۱ و ۱۸ بیشترین انطباق با ضوابط را داشتند؛ درحالی‌که، خانه‌های شماره ۵ و ۸ کمترین تطابق را نشان دادند. در پایان، پیشنهادهایی برای به‌روزرسانی قوانین، تدوین راهنماهای اجرایی، نظارت دقیق‌تر و توجه به ضوابط و مقررات شهر اصفهان ارائه گردید. این پژوهش با رویکردی کاربردی و روش توصیفی–تحلیلی،  می‌تواند، به‌عنوان مبنایی برای اصلاح سیاست‌گذاری‌های شهری و ارتقاء کیفیت بصری نماهای مسکونی در شهر اصفهان مورد استفاده قرار گیرد.