تبیین مدل تفکرمحور در آموزش طراحی معماری مبتنی بر نقش مربی و دانشجو
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران/ گروه معماری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 استادیار، گروه معماری، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران/ مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه سوره، تهران، ایران/ دانشآموخته دکتری گروه معماری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
doi
10.30486/PIA.2026.1219633چکیده
امروزه دانشجویان حجم وسیعی از دانش مورد نیاز را از طریق رسانهها در اختیار دارند؛ ازاینرو، چگونگیِ اندیشیدن، مهارتهای تامل و تحلیل دانش، تصمیمگیری و انتخاب برای بهکارگیریِ بجا و اثربخش دانش؛ بیش ازچیستی و صرف انتقال آن اهمیت دارد. با توجه به ماهیتِ کسبِ دانشِ طراحی، این اهمیت در آموزش طراحی معماری، فزونتر است. پژوهش حاضر در پاسخ به اینپرسش«چگونه آموزش طراحی معماری در تناسب با ماهیتِ کسب دانش طراحی و در جهت تقویت مهارتهای تامل سنجیده و تحلیل موثر، تبیین و صورت بندی میگردد؟» است و بارهیافت کیفی و راهبرد استدلال منطقی برای تبیین ارتباطات مبانی و مفاهیم در نظریههای آموزشی، رویکردهایعملی و سبکهاییادگیری بهانجام رسیدهاست. براساس یافتهها، بهرهگیری از نظریۀ سازندهگرایی، رویکرد شناختیِ تفکرمحور و مفهوم یادگیرندۀ کامل در سبکهای یادگیری در تناسب با ماهیتِ کسب دانش طراحی معماری بوده و بهتقویت مهارتهای تاملِ سنجیده و تحلیلِ موثر دانشجویان میانجامد؛ از مولفههای اصلیِ موثر ساختِ دانش طراحی، تعامل، گفتگو و چگونگیِ نقش مربی و دانشجو در فرایند طراحی است. چهارچوب نظریِ رویکرد تفکرمحور در آموزش طراحی معماری در سه بخشِ «فرایند یاددهی-یادگیری»، «نقش یاددهنده» و «نقش یادگیرنده » بیان شده ومدل عملیِ اولیه «مدل تفکرمحور مبتنی بر نقش مربی و دانشجو» ارائه شد. توجه به چهارچوب نظری و مدل عملی در آموزش با تقویت مهارت تفکر سنجیده و تحلیلی به جای پذیرندۀ صرف بودن (درکنارتفکرخلاق و رشد خلاقیت که در آموزش طراحی معماری مورد توجه بوده)، زمینهسازِ کشف و درونیسازیِ روششناختی توسط دانشجویان میگردد.
