فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رنگ به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین عناصر بصری، همواره نقش تعیین‌کننده‌ای در ادراک هنری و روایت‌پردازی داشته است. در سنت نگارگری ایرانی رنگ فراتر از کارکرد تزئینی، حامل معانی نمادین و ساختاری بوده و ارتباطی میان جهان محسوس و مفاهیم انتزاعی برقرار می‌سازد. در میان آثار مکتوبِ مصور هفت‌پیکر نظامی گنجوی محفوظ در کتابخانه ملی فرانسه منظومه‌ای است که در آن رنگ با ساختار روایی و مفاهیم نجومی و عرفانی پیوندی تنگاتنگ می‌یابد و بستری ارزشمند برای مطالعه این پیوند فراهم می‌آورد. این پژوهش، با تمرکز بر هفت نگارۀ مرتبط با هفت گنبد در این نسخه در پی آن است تا نظام رنگی و کارکردهای بصری و روایی رنگ‌های غالب را تحلیل کند. روش تحقیق، به‌صورت کیفی و مبتنی بر شیوه توصبفی-تحلیلی طراحی شده است. ابتدا رنگ‌های غالب هر نگاره استخراج و در قالب جدول‌های تحلیلی طبقه‌بندی می­شوند و سپس نقش آن‌ها در سازمان‌دهی فضا، تقویت روایت و بازتاب مضامین نمادین مورد ارزیابی قرار می­گیرند. یافته‌ها نشان می‌دهد، نظام رنگی هفت‌پیکر نه‌تنها بازتابی از چرخه‌های کیهانی و نمادهای سیاره‌ای است؛ بلکه با ایجاد وحدت بصری، انسجام ساختاری روایت را تضمین می‌کند. رنگ‌ها در هر گنبد هم‌زمان با معماری، پوشش‌ها و فضای داستانی هماهنگ می‌شوند و گذار بهرام پنجم را در هفت مرحله تجربه و بازنمایی می‌کنند؛ بدین‌ترتیب، رنگ در نگاره‌های این نسخه به‌مثابه زبانی روایی عمل کرده و از سطح تزئین فراتر رفته و به ابزاری برای انتقال مفاهیم عرفانی و اخلاقی بدل می‌شود.