تاثیر درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر تنظیم رفتاری هیجان، انعطاف‌پذیری شناختی و اضطراب اجتماعی در دختران نوجوان افسرده

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، موسسه آموزش عالی تابران، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی، علوم و تحقیقات تهران (واحد آیت‌الله آملی)، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران

4 دانشجوی دکتری تخصصی علوم اعصاب، گروه علوم اعصاب، دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران

5 کارشناس ارشد، گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

doi
چکیده

دختران نوجوان افسرده در زندگی با مشکل‌ها و چالش‌های فراوانی به‌ویژه در زمینه تنظیم رفتاری هیجان، انعطاف‌پذیری شناختی و اضطراب اجتماعی مواجه هستند. بنابراین، این مطالعه با هدف تعیین تاثیر درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر تنظیم رفتاری هیجان، انعطاف‌پذیری شناختی و اضطراب اجتماعی در دختران نوجوان افسرده انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش همه دختران نوجوان افسرده مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره منطقه سه شهر تهران در فصل پاییز سال 1402 بودند. نمونه این مطالعه 30 نفر بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند پس از بررسی ملاک‌های ورود به مطالعه انتخاب و با روش تصادفی ساده با کمک قرعه‌کشی در دو گروه مساوی شامل گروه‌های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش 10 جلسه 60 دقیقه‌ای به‌صورت گروهی تحت درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور قرار گرفت و در این مدت گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تنظیم رفتاری هیجان (کرایج و گارنفسکی، 2019)، سیاهه انعطاف‌پذیری شناختی (دنیس و وندر وال، 2010) و مقیاس اضطراب اجتماعی (کانور و همکاران، 2000) بودند. داده‌های حاصل از اجرای ابزارهای فوق در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون با روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری در نرم‌افزار SPSS-25 تحلیل شدند. یافته‌های این مطالعه حاکی از آن بود که درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور باعث افزایش معنادار تنظیم رفتاری هیجان و انعطاف‌پذیری شناختی و کاهش معنادار اضطراب اجتماعی در دختران نوجوان افسرده شد (001/0P<). طبق یافته‌های این مطالعه، برای مداخله جهت بهبود ویژگی‌های روانشناختی دختران نوجوان افسرده می‌توان از روش درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور در کنار سایر روش‌های درمانی بهره برد.