مطالعه تأثیر میزان دین‌داری و گرایش به خودکشی: فراتحلیل پژوهش‌ها

نویسندگان

1 استاد یار و عضو هئیت علمی گروه تاریخ و جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه

4 گروه علوم اجتماعی دانشگاه کاشان

doi
چکیده

دین مجموعه‌ای و کلیاتی از باورهای الهی-اسلامی، آن جهانی و ماوراء طبیعی مرتبط با زیست بهنجار انسانی است که به تنظیم رفتارها، روابط، نگرش، جهان‌بینی و ارتقای خودکنترلی (جهت‌گیری درونی و بیرونی فرد) شده و با پیوند فرد به اجتماع عظیم، احساس معنا، آرامش و امنیت فردی را خلق می‌کند. آموزه‌های دین اسلام با امور فردی در جامعه ارتباط داشته و برای سعادت، سلامتی، کاهش رفتارهای پرخطر اجتماعی و ناهنجاری‌های فردی-اجتماعی، دارای کارکردهای چندگانه بوده و به‌مثابه امری پیشگیرانه از آسیب‌ها و مسائل فردی-اجتماعی تلقی می‌شود. بر این اساس هدف اصلی مطالعه جامعه‌شناختی تأثیر میزان دین‌داری بر رفتار پرخطر خودکشی با تکیه‌بر تحلیل تجربی پیمایش ملی است. روش تحقیق از نوع فراتحلیل کمی و دربازه زمانی 1367-1402 است که از جامعه آماری 39 سند، 23 سند با رعایت ملاک‌های علمی انتخاب‌شده است. نتایج نشان داد که میزان دین‌داری به‌عنوان کنش فردی اما واقعیتی اجتماعی تأثیر منفی و معنی‌داری بر رفتار پرخطر خودکشی داشته و با افزایش آن در بازه زمانی 1367 الی 1402 از شدت رفتارهای پرخطر خودکشی کاسته شده است. این متغیر توانسته طبق مدل کوهن و فیشر 23 صدم از تغییرات متغیر وابسته را تبیین و پیش‌بینی نماید. بر این اساس می‌توان گفت که دین‌داری و ارتقای مناسک ملی-مذهبی، باز قرائت مفاهیم اسلامی-مذهبی در زندگی مردم و خلق سبک زندگی مؤمنانه در ایران یکی از مکانیسم و راهبردهای مراقبتی در برابر آسیب‌ها و رفتارهای پرخطر اجتماعی ازجمله خودکشی است .