نقش ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی در پیش‌بینی سازگاری اجتماعی و کیفیت دوستی دانش‌آموزان تیزهوش

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان شناسی تربیتی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.

2 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز، ایران.

doi
چکیده

پژوهش حاضر، باهدف بررسی نقش ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی در پیش‌بینی سازگاری اجتماعی و کیفیت دوستی دانش‌آموزان تیزهوش می‌باشد. روش پژوهش‌، توصیفی‌ و از نوع همبستگی‌ است‌. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان تیزهوش پسر دوره دوم متوسطه شهر خوی در سال تحصیلی 1403- 1402 که تعداد آن‌ها 393 بود. تعداد 195 دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، با استفاده از فرمول کوکران به عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها مقیاس نیازهای بنیادین روان‌شناختی (لی گاردیا و همکاران، 2000)، پرسشنامه کیفیت دوستی (زهره وند، 1380) و پرسشنامه سازگاری فردی – اجتماعی کالیفرنیا (کلارک و همکاران، 1953) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام در نرم افزار 23 spss - تحليل شدند. نتایج ضرایب همبستگی پیرسون نشان داد که نمره کل سازگاری اجتماعی (01/0>p،676/0 =r) و کیفیت دوستی (01/0>p،554/0 =r) رابطه مثبت معناداري با ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی دارند. علاوه بر این نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام نشان داد که ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی توانست ۳۵ درصد از واریانس سازگاری اجتماعی و ۳۶ درصد از واریانس کیفیت دوستی دانش‌آموزان تیزهوش را پیش‌بینی کند. درمجموع، نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش، وقتی ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی دانش‌آموزان برآورده شود راهبردی مؤثر برای بهبود سازگاری اجتماعی و کیفیت دوستی در دانش‌آموزان می‌باشد.نتایج ضرایب همبستگی پیرسون نشان داد که نمره کل سازگاری اجتماعی (01/0>p،676/0 =r) و کیفیت دوستی (01/0>p،554/0 =r) رابطه مثبت معناداري با ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی دارند.