فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گسترش شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های ارتباطی، پدیده‌ی خودافشایی در فضای مجازی به یکی از موضوعات مهم در حوزه روان‌شناسی اجتماعی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تجربه زیسته افراد از خودافشایی در فضای مجازی و واکاوی ابعاد روان‌شناختی و اجتماعی آن انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای مضمون بر اساس مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش کاربران فضای مجازی هستند  که ۱5 نفر از آنان به روش نمونه گیری هدفمند و تا حد اشباع نظری داده ها به عنوان اعضای نمونه انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها منجر به 8 مضمون اصلی و 24 مضمون فرعی شد. مضامین اصلی شامل انگیزه‌های روان‌شناختی خودافشایی، انگیزه‌های اجتماعی و ارتباطی خودافشایی در فضای مجازی، ویژگی‌های خاص فضای مجازی در خودافشایی، پیامدهای هیجانی خودافشایی، پیامدهای اجتماعی خودافشایی، ابعاد حمایتی خودافشایی، استراتژی‌های مدیریت خودافشایی و تفاوت‌های فردی در خودافشایی بودند. نتایج پژوهش نشان داد که کاربران، خودافشایی در فضای مجازی را نه صرفاً به‌عنوان ابزاری برای بیان شخصی، بلکه به‌منزله‌ی راهبردی برای تأمین نیازهای روان‌شناختی تجربه می‌کنند. ویژگی‌های خاص فضای مجازی همچون ناشناس‌ماندن و امکان کنترل مخاطبان، شرایطی متفاوت برای افشاگری فراهم می‌سازد که هم فرصت‌هایی مانند تقویت روابط اجتماعی و هم تهدیدهایی چون قضاوت و تمسخر را به همراه دارد. همچنین، ابعاد حمایتی خودافشایی با ایجاد گروه‌های همدل و شبکه‌های حمایتی برجسته شد، درحالی‌که استراتژی‌های مدیریت افشاگری نشان داد افراد برای کاهش پیامدهای منفی از الگوهای کنش آگاهانه بهره می‌گیرند. در کنار آن، تفاوت‌های فردی در شخصیت، سطح اعتمادبه‌نفس و سبک‌های ارتباطی نقش تعیین‌کننده‌ای در نحوه و میزان خودافشایی ایفا کرده و منجر به تجربه‌های متفاوتی از پیامدهای این پدیده می‌شود بر این اساس، می‌توان گفت خودافشایی در فضای مجازی پدیده‌ای چندوجهی و پویا است که در پیوند میان نیازهای فردی، ویژگی‌های شخصیتی، ساختار اجتماعی و ویژگی‌های فناوری معنادار می‌شود.