پیوند شعر و تاریخ در دو اثر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
2 دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
doi
10.30510/psi.2022.330193.3129چکیده
حضور شعر در نثر فارسی تقریباً از نیمة دوم قرن پنجم هجری آغاز شد. در کتب تاریخی ادوار مختلف، مورخین اشعار فراوانی را درج کردهاند. تاریخ ایلچی نظامشاه و شاه اسماعیلنامه دو اثر تاریخی از دوران صفویه هستند که به ترتیب در نثر و نظم نوشته شدهاند. مؤلّف تاریخ ایلچی، شواهد شعری فراوانی از شعرای همعصر و متقدّمین خود آورده؛ که در اینبین اشعار شاه اسماعیلنامه بیشترین آمار را به خود اختصاص داده است. در پژوهش حاضر این اشعار در سه گروه با کارکرد روایی، وصفی و اخلاقی، منظور گشتهاند و با نشان دادن برخی مضامین و بنمایههای ادبی بارز در اشعار؛ که عموماً در اکثر آثار ادبی تکرار میشود بهطور ضمنی به چراییِ -استفاده و نقش و تأثیر آنها در انسجام متن و همچنین تأثیر آنها بر خواننده، پرداخته شده است تا مشخص گردد که هماهنگی آنها با متن تاریخ از نظرموضوعی و ادبی تا چه حد است. از لحاظ آماری مشخص گردید که در 31 مورد خورشاه(مؤلف تاریخ ایلچی) از اشعار شاه اسماعیلنامه بهره برده است که؛ 16 مورد با کارکرد روایی، 8 مورد اخلاقی و 7 مورد وصفی هستند. و در خلال این اشعار؛ اعتقادات مذهبی، باورهای کهن، مفاهیم اساطیری مشاهده میگردد.
