بررسی وضعیت تولیدات علمی نمایه شده حوزه نوآوری باز در پایگاه استنادی وب‌آو‌ساینس و ترسیم نقشه علمی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22059/jlib.2024.375419.1737
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل تولیدات علمی نمایه شده مرتبط با حیطه موضوعی نوآوری باز در پایگاه استنادی وب آو ساینس و ترسیم نقشه علمی این حوزه است.روش پژوهش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جهت استخراج داده‌ها از قسمت جستجوی پیشرفته پایگاه وب آو ساینس استفاده شد و کلیدواژه‌ای به شکل «نوآوری باز» جستجو و 6429 مدرک بازیابی شد. داده‌ها پس از پالایش و یکسان‌سازی وارد نرم‌افزارهای علم‌سنجی شده و نقشه‌های مورد نظر ترسیم شدند. جهت ترسیم نقشه‌ها از نرم‌افزارهای وس‌ویوور، یوسی‌نت و بیب‌اکسل استفاده شد.یافته‌ها: بر اساس داده‌های به دست آمده از پایگاه وب آو ساینس، نقشه علمی این حوزه ترسیم و مشخص شد که ساختار علمی نوآوری باز از 9 خوشه موضوعی اصلی تشکیل شده است. خوشه اول با 13 کلیدواژه بزرگ‌ترین خوشه شناخته شد. در بین کلیدواژه‌های  مقالات نمایه‌شده، کلیدواژه تحقیق و توسعه و ظرفیت جذب دارای بیشترین هم‌رخدادی بودند. در این حوزه، کشورهای آمریکا، ایتالیا و انگلستان بیشترین تولیدات علمی و دانشگاه کالیفرنیا  بیشترین بروندادهای پژوهشی را در این حوزه داشت. بیش از 96.9 درصد بروندادهای پژوهشی به زبان انگلیسی بوده و زبان اسپانیایی در رتبه دوم قرار گرفت.نتیجه‌گیری: این پژوهش ضمن بیان روابط مهم واژگانی، افراد و سازمان‌های برتر و همچنین گرایش پژوهشی این حوزه در سال‌های مختلف، پُرکاربردترین و پُرمراجعه‌ترین حوزه‌های موضوعی نوآوری باز را نیز نشان می‌دهد. بررسی پُربسامدترین هم‌رخدادی واژگان نشان داد که بیشترین هم‌واژگانی میان کلیدواژه‌های «تحقیق و توسعه - ظرفیت جذب» وجود داشت. همچنین در کاربرد نوآوری باز در حوزه‌های مختلف علوم، همبستگی وجود نداشت و شکاف‌هایی در ساختار علمی این حوزه مشاهده شد.