تحلیلی بر ناسیونالیسم علمی مبتنی بر رویکردها و روندها
نویسندگان
1 'گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی قم، قم، ایران
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم، ایران.
doi
10.22059/jlib.2024.378034.1743چکیده
هدف: مقاله حاضر به منظور تحلیلی بر تولیدات علمی جهان در حوزه « ملیگرایی علمی» انجام شد و کوشید رویکردها و روندهای کشورهای پیشگام این حوزه را تبیین نماید.روش پژوهش: این مطالعه به روش توصیفی و با رویکرد علمسنجی انجام شد. جامعه آماری شامل 342 رکورد پایگاه استنادی وب آو ساینس در حوزه ملیگرایی علمی، بین سالهای 1992-2023 است. شکلها و نقشه علمی در قالب شکلهای گرافیکی به تفکیک حوزههای مختلف علوم و نمایش ارتباطات بین آنها به منظور درک ساختار دانشی ملیگرایی علمی با استفاده از نرمافزار کتابخانه بیبلیومتریکس در نرم افزار آر ترسیم شد.یافتهها: اهم موضوعات پژوهشی در حوزه ملیگرایی علمی از دید دانشمندان حوزه عبارتند از: ملیگرایی، دانش بومی، استعمار، تاریخ نگاری، تاریخ ملی، هویت ملی، ژنیتک، پزشکی، هوش مصنوعی و فناوریهای ضد جاسوسی که به ترتیب بر اساس تکرار در کلیدواژههای آثار علمی تشخیص داده شدند. آمریکا با انتشار (70 مقاله) بیشترین آثار حوزه را منتشر کرده است. کشورهای روسیه، اوکراین، آلمان و انگلستان در جایگاههای بعدی سرآمدان جهان در حوزه ملیگرایی علمی جای گرفتند. تولیدات علمی حوزه ملیگرایی علمی طی زمان بررسی، رو به رشد بوده است.نتیجهگیری: توسعه صنایع فناورانه در حوزه ژنیتک و پزشکی، هوش مصنوعی، ضد جاسوسی زمینهساز پیشرفتهای قابل توجهی در دانش ملی و ارتقا جایگاه علمی کشورها در سطح بین المللی و موجب توسعه پایدار آنها خواهد شد. ترویج فرهنگ و توجه به تاریخ و تاریخنگاری در نظام آموزش و پژوهش ملی، جامعه علمی فعال و پویا را در راستای تحقق برنامههای ملیگرایی علمی ملتها به ارمغان خواهد آورد. تلاش برای حفظ ارزشها، فرهنگ و هویت ملی باید همراه با توسعه علم و فناوری باشد تا باعث افزایش اعتبار، قدرت ملی در مقیاس جهانی گردد.