فراتر از فرم در سینمای نئورئالیسم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفهی هنر، دانشکدهی هنر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز،
2 گروه هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد تمام دانشکدهی هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
doi
10.30510/psi.2022.351955.3822چکیده
بررسی نظریات دربارهی نئورئالیسم نشان میدهد که این مکتب از حیث فرم مورد بررسی قرار گرفته و مبنای تفاوت آن را در نگرش فرمی متفاوت نسبت به دیگر اشکال سینما قرار داده است. همچنین دیدگاه هستیشناسی دلوز که نسبت این سینما با واقعیت و حرکت به سوی واقعیتر بودن را مبنا قرار میدهند را هم نباید فراموش کرد. پرسش اصلی در اینجا چرایی رفتن به سوی واقعیت است. آنچه باعث شکلگیری چنین سینمایی میشود، سینمای پیش از نئورئالیسم است، یعنی دوران فاشیسم و سینمای فاشیسم که انسان را از موجودیت اخلاقی خودش دور کرده بود و محدود شدن به محور قدرت و نفی فردیت انسان و به جای آن قرار دادن جمعیت تابع و یکیشده را همارز مفهوم ملیگرایی قرار داده بود. اما شکست حاکمیت در جنگ به هنرمندان ایتالیا نشان داد که وقتی اخلاقیات لگدمال شود، فاجعهای عظیم رخ میدهد. سینماگران ایتالیا به این ادراک رسیدند که بایستی به جامعه یادآور شوند که انسان اگر موجودیت اخلاقیاش را کنار بگذارد و تعهدی به آن نداشته باشد، تبدیل به یک موجود خطرناک میشود. از این حیث فیلم نئورئالیستی فیلمی متعهد است که فراتر از سرگرمی و فرم متفاوت سعی دارد مخاطب را نیز متعهد سازد. از دل چنین دیدگاهی که به اخلاقیات و تعهد تأکید دارد، به وجود آمدن فرم تنها از دریچهی نشان دادن واقعیت به دست میآید و مابقی تکنیکهای فرمی مانند نماهای بلند، داستانهای ساده و شخصیتهایی که از دل جامعه بیرون میآید، در راستای این است که انسان به عنوان موجود اجتماعی باید متعهد باشد.