فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتیبه‌های نستعلیق عهد قاجار از آثار با ارزش تاریخی و قدیمی شهر تهران است. این هنر همانند بوم نقاشی زمینه‌ای برای بیان موضوعات متفاوت، متأثر از عوامل گوناگون، عناصر ایرانی و فرنگی به‌موازات هم موردتوجه قرارگرفته است. هنگامی‌که مخاطب به نقوش و تزیینات می‌نگرد در ابتدا تحت تأثیر زیبایی و به‌خصوص نظم آن قرا می‌گیرد ولی پس از تأمل تحت تأثیر معانی و نشانه‌های زمانی قرار خواهد گرفت. در این پژوهش به مطالعه و تحلیل نقوش کتیبه‌های مسجد سپهسالار و سر در دروازه ملی دوره قاجار پرداخته‌شده است. پرسش‌های این پژوهش به شرح ذیل است: کتیبه‌های نستعلیق این دوره دارای چه خصوصیات نشانه شناسانه‌ی است؟ چگونه می‌توان با استفاده از اصول نشانه‌شناسی نظریه‌پردازان به خوانش تازه‌ای از رمزگان نهفته در لایه‌های پنهانِ شهر تهران دست پیدا کرد؟ هدف از انتخاب این پژوهش مطالعه این مسجد و دروازه به‌عنوآن‌یکی از بناهای شاخص دوره قاجار است که تاکنون پژوهش جامع و کاملی در مورد آن صورت نگرفته شده است. نتایج حاکی از آن است که نشانه‌ها و نقوش تزئینی این کتیبه‌ها و عناصر تزئینی بکار رفته در هر زبان، سازنده زبان دومی است که دلالت ضمنی را ایجاد کرده است. این نشانه‌های زبان شناسیک در دیگر کتیبه‌های منصوب در بناهای قاجار هم تکرار شده است؛ که تأثیر گرفته از ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و مذهبی دوره قاجار درنهایت منجر به فرمی معنادار شده است.