فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: روش‌های آماری نقش مهمی را در به دست آوردن نتایح و تحلیل پژوهش ایفاء می‌کند. پژوهش حاضر با هدف وضعیت‌شناسی روش‌های آماری در مقالات توصیفی–پیمایشی منتشر شده در مجلات علمی-پژوهشی حوزۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام شده تا ضمن مرور روش‌های آماری مورد استفاده، فراوانی اشکالات روش‌شناختی آنها را کشف کند.روش پژوهش: ماهیت پژوهش از نوع مطالعات توصیفی- پیمایشی است. جامعه پژوهش را مقالات توصیفی – پیمایشی منتشر شده در 13 مجلۀ فعال علم اطلاعات و دانش‌شناسی تا پایان سال 1400 تشکیل می‌دهد. بر اساس فرمول کوکران 141 مقاله به صورت نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی انتخاب شد. در این مطالعه روش‌شناسی پژوهش بر روی روش‌های آماری، روش‌های نمونه‌گیری، روایی و پایایی به کار رفته در مقالات صورت پذیرفت و متغیرهای تأثیرگذار بر مشخصات مقاله و خطاهای آماری آنها مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها در نرم‌افزارهای EXCEL و SPSS 26 با روش‌های آمار توصیفی انجام گرفت.یافته‌ها: روش‌های آماری در مجموع 559 بار استفاده شده است که بیشترین فراوانی مربوط به آمار توصیفی است. آزمون تی، آزمون‌های‌ خی دو و آزمون کلموگروف-اسمیرنوف بیشترین فراوانی را به ترتیب در روش‌های آماری استنباطی پارامتری و ناپارامتری دارند. در حوزۀ روش‌های پیش‌بینی‌کننده و آزمون‌های تعقیبی، ضریب همبستگی و آزمون توکی بیشترین فراوانی را دارند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که بیشترین خطای آماری مشاهده شده در مقالات، استفاده از آزمون‌های پارامتری بدون بررسی نرمال بودن داده‌هاست.نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد با وجود اینکه نویسندگان به خوبی از آمار توصیفی در مقالات خود استفاده می‌کنند؛ اما توجه کمتری به روش‌های آمار استنباطی دارند. نکته مهم در استفاده از روش‌های آماری پارامتری رعایت پیش‌فرض‌های آنهاست، چون نقض این پیش‌فرض‌ها می‌تواند نتایج پژوهش را بی‌اعتبار ‌کند.