فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خوارج مهمترین مخالفان سیاسی- نظامی امویان بودند ولی علیرغم توانمندی بالای نظامی و ایدئولوژی مناسب در حکومتداری نتوانستند در سرزمین های شرقی خلافت جایگاه خود را بیابند فلذا با توجه به شرایط خفقان‌آور سیاسی در نواحی نزدیک خلافت، به سرزمین های دورتر مهاجرت کردند و علیرغم نداشتن خاستگاه بربری موفق شدند در میان بخش‌های قابل توجهی از بربرهای شمال آفریقا مقبولیت یابند و عقایدشان را نشر دهند.نتایج حاصل از این پژوهش که به شیوه توصیفی برای پاسخ به این سوال که شیوه های نفوذ عقاید خوارج از لحاظ سیاسی-فرهنگی در شمال آفریقا و توسعه اندیشه خارجیگری در این ناحیه چه بوده، نشان می دهد خوارج با استفاده از شعار عدالت و برابری که اصل اساسی و وجه تمایزشان با سایر گروه‌های سیاسی آن دوران بود و همچنین استفاده از ابزارهایی فرهنگی همچون زبان عربی، تشکیلاتی به نام «العزابه» و نظریه‌پردازی‌های عاملان و داعیان فرهنگی‌شان و همچنین روش های سیاسی همچون دعوتگری و تشکیل کانون‌های دعوت فعال در شهرهای اصلی و استفاده از شبکه های مخفی به ترویج اندیشه‌هایشان و در نتیجه نفوذ و جذب هوادار در مناطق شمال آفریقا بپردازند. ضمن اینکه بهره‌گیری از عدم رضایت ساکنین اولیه این نواحی به دلیل ظلم و ستمی که از سوی والیان اموی بر آنان روا داشته شده بود، در تسهیل موفقیت خوارج در نفوذشان به مناطق شمال آفریقا موثر بود.