دلایل سلب اعتبار مقالات ایرانی‌ها: مرور نظام‌مند

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jlib.2024.367495.1714
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، کشف دلایل سلب اعتبار مقالات ایرانی‌ها در مجلات علمی بر اساس مرور نظام‌مند متون است. روش پژوهش: پژوهش حاضر، به روش مرور نظام‌مند متون انجام شده است و در زمرۀ پژوهش‌های توصیفی است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مقالاتی است که به دلایل سلب اعتبار آثار پژوهشگران ایرانی در مجلات و انتشارات بین‌المللی پرداخته‌اند. مهمترین پایگاه‌های علمی جهان و ایران برای این موضوع مورد جستجو قرار گرفتند. یافته‌ها: در نهایت از 559 مقاله بازیابی شده با مطالعه عنوان و چکیده، حذف تکراری‌ها و سرآخر مطالعه دقیق متون، 19 مقاله مرتبط انتخاب شد. به علاوه، دلایلی که پایگاه ریترکشن‌واچ دربارۀ دلیل سلب اعتبار آثار ایرانیان درج کرده پردازش و جهت مقایسه با نتایج مرور نظام‌مند ثبت و ضبط شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مهمترین دلایل سلب اعتبار مقالات بین‌المللی پژوهشگران ایرانی (بدون در نظر گرفتن ترتیب) عبارتند از: 1. سرقت علمی، 2. انتشار دوباره، 3. مشکلات داوری، 4. مشکلات نویسندگی و 5. مشکلات داده‌ای و خطاها. نتیجه‌گیری: با توجه به حساسیت امر پژوهش و مقوله تخلفات پژوهشی، سیاستگذاران حوزۀ پژوهش و مسئولان وزراتخانه‌ها، سازمان‌ها و دانشگاه‌ها می‌توانند از یافته‌های این پژوهش جهت تقویت اخلاق پژوهش و به منظور پیشگیری از وقوع انواع تخلفات پژوهشی در میحط دانشگاه‌ها استفاده کنند. با توجه به دلایل ذکر شده، به نظر می‌رسد که آموزش، توجه به موضوع و نظارت دقیق و البته استفاده از فناوری‌های مشابهت‌یابی، ایجاد محیط اخلاق‌مدار و جو سازمانی اخلاقی و مدیریت متون پژوهشی در این زمینه مهمترین راهکارها باشند.