بررسی انتقادی دیدگاه جامعه کلنگی یا جامعه کوتاه مدت
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ سیاسی، پژوهشکده تاریخ ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
doi
10.30510/psi.2022.314338.2609چکیده
«ایران، جامعهیکوتاه مدت» تعبیری است که محمدعلی همایونکاتوزیان در آثار خود مطرح کرده که به تعبیروی نشانگر «کلنگی» بودن جامعه ایران است. این تعبیر، بر گسست تاریخی ایران اشاره دارد تا پیوستگی آن. این دیدگاه در یک منطق و چارچوب خاص، چارچوبدهی شده است که در آن از «استبداد ایرانی» شروع و با بحث «تضاد دولت و ملت» پیش میرود و به «جامعه کوتاه مدت» یا «جامعه کلنگی» میرسد.کاتوزیان در تبیین دیدگاه کوتاه مدتیِ جامعه ایران به سه مقولهی1.مشکل مشروعیت و جانشینی، 2.بی اعتباری جان و مال و3.مشکل انباشت و توسعه میپردازد؛ این دیدگاه بر محوریت حوزهی سیاست بر ابعاد دیگر و بر تمام جامعهی ایران اشاره دارد. روش انجام کار به صورت توصیفی- تحلیلی و با استفاده چارچوبهای «جامعه شناسی تاریخی» و «هویت ایرانی» است؛ یافتهها حکایت از این دارد که مولفههایی چون اندیشههای ایرانی- اسلامی، سرزمین جغرافیایی و نظام سیاسی ایران، زبان و ادبیات فارسی، سنت، عرف، دین و فرهنگ به مثابه «میراث بلند مدت ایرانی» بر پیوستگی و استمرار تاریخی آن تاکید دارند.این موضوع نشانگر این است که یک حلقه مشترکِ همکاری میان حوزه سیاست ومردم در مواقع عادی(استبدادی) و بحرانی(هرج و مرج) وجود داشته است.