داغِ ننگسازی و پزشکیشدن مسائل روانی: مطالعهای برساختگرایانه دربارۀ مسئلۀ افسردگی در شهر تبریز
نویسندگان
1 دانشیار گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران
2 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز
3 کارشناس ارشد جامعهشناسی، مرکز تحقیقات فلسفه و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز
4 کارشناس پرستاری، مرکز آموزشی- درمانی سیناتبریز
doi
10.22059/ijsp.2015.56918چکیده
استیگما (داغ ننگ) برساختهای اجتماعی- فرهنگی سیال و زنده است که افراد و گروههای زیادی در جوامع انسانی با آن مواجهاند. در ساحت سلامت، داغ ننگ در زمرۀ عوامل تأثیرگذار بر تعمیق شکاف بیمار و درمان است. داغ ننگ به اقتضای شرایط جامعه، افکار عمومی و موضوع تحت استیگما به صورت متفاوتی تفسیر میشود. این تفاسیر در کنش متقابل افراد جامعه با فرد افسرده، بر نگرش بیمار به بیماری خود و واکنش وی به این شرایط مؤثر است. داغ ننگ بر تمام جوانب زندگی افراد نظیر یافتن منزل، شغل و بیمۀ سلامت تأثیر میگذارد. هدف اصلی این مطالعه، بررسی فرایند داغسازی از نگاه خود بیماران و کشف انگارههای ذهنی آنان است. در این تحقیق همچنین زوایای جامعهشناسانه و مردمشناسانۀ فرایند داغ ننگسازی در افراد افسرده بررسی شده است. این پژوهش با اتخاذ رویکرد برساختگرایی در علوم اجتماعی و با طرح سؤالاتی از جنس چگونگی ماهیت میانذهنی، تعریفی و همساختی مسائل مرتبط با افسردگی از طریق داغ ننگسازی در محیط پژوهشی تبریز سخن میگوید. در این مطالعه، از روش کیفی و نمونهگیری هدفمند برای جذب مشارکتکنندگان (به حجم 18 نفر) استفاده شده است. همچنین، برای گردآوری و آنالیز همزمان دادهها و شواهد، روش نظریۀ مبنایی بکارگرفتهشده است. این پژوهش نشان میدهد که داغ ننگسازی افراد درگیر با افسردگی، برساختهای اجتماعی- فرهنگی بوده و در پزشکیشدن افسردگی سهم زیادی داشته است.