فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: شناسایی و تحلیل کمّی و کیفی پایان‌نامه‌های با موضوع کتاب، کتابخانه و کتابداری کودک است.روش: روش، تحلیل محتواست و تلاش شده با گردآوری و تحلیل داده‌های 379 پایان‌نامه‌ با موضوع کتاب، کتابخانه و کتابداری کودک از سال 1395 تا 1401، گزارش کمّی و کیفی از آنها به دست دهد.یافته‌ها: پایان‌نامه‌ها‌ در دو مقوله اصلی، «کتاب‌ و گونه‌های ادبی» با 11 زیرمقوله و «ترویج و خدمات‌رسانی کتاب» با 9 زیرمقوله، جای گرفتند. یافته‌ها نشان داد از ابتدای تدوین این منابع، گونه‌ها و انواع ادبیات افت و خیزهایی داشته، اما کمبود پژوهش در کتاب تصویری و گونۀ پرطرفدار فانتزی میان نوجوانان ناامیدکننده است؛ فراوانی پایان‌نامه در چهار رشته و گرایش: زبان و ادبیات فارسی (به ویژه با وجود گرایش ادبیات کودک)، علوم تربیتی (برای تأثیر کتاب و قصه‌گویی در آموزش)، علم اطلاعات و دانش‌شناسی (به خاطر ترویج مطالعه و وظیفه مهم ارائه خدمات به کودک) و زبان‌های خارجی (با تأکید بر شیوه‌های ترجمه و آموزش زبان با قصه‌گویی) قابل انتظار است؛ اما بی‌رغبتی کتابداران به پژوهش در قصه‌گویی (پربسامدترین زیرمقوله) و نیز تعداد کم پژوهش در ترویج مطالعه، به عنوان یکی از مهمترین دغدغه‌های این رشته، هشداردهنده است. در این پژوهش تحلیل محتوا و روش کتابخانه‌ای به سبب ماهیت متون ادبی، پُراستفاده‌ترین روش بوده است. همچنین به نظر می‌رسد کسب نتیجه‌ای متقن و بی‌شبهه در اختصاص یکی از چهار رویکردِ: موضوع‌محور، متن‌محور، مسئله‌محور و تطبیقی به پایان‌نامه‌ها‌، نیازمند نظر انتقادی متخصصان ادبیات کودک باشد.نتیجه‌گیری: در پژوهش حاضر، علاوه بر نگاه متفاوت در تشخیص موضوع و زیرموضوع پایان‌نامه‌ها تا سه سطح، و نیز تعیین آثار و پدیدآوران مورد پژوهش، بررسی آنها از جنبۀ چهار رویکرد پژوهشی (مسئله‌محوری، موضوع‌محوری، متن‌محوری و تطبیقی) نیز صورت گرفته است.