مسئولیت کیفری مداخلهکنندگان در گروهای مجرمانه در حقوق ایران و اسناد بینالملل
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 استادیار گروه حقوق ، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
3 استادیار گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.(نویسنده مسئول)
doi
10.30510/psi.2022.357610.3869چکیده
در اسناد بینالملی مسئولیت کیفری جمعی در چارچوبهایی نظیر مباشرت، سببیت، آمریت، تحریک، عضویت در گروه نمود مییابد. در برخورد با مداخلهکنندگان چهار شیوه عنوان شده است که عبارتند از : نظام نفی شرکت و معاون، سیستم پذیرش شرکت در کنار مباشرت و نفی معاونت، سیستم پذیرش معاونت در کنار مباشرت و نفی شرکت و سیستم پذیرش سه عنوان مستقل. در ایران از نظام چهارم استفاده شده است. نظام اول یعنی، نفی شرکت و معاونت که قصد ساده کردن حقوق جزا از عناوین موجود را دارد بر این باور است که عنوان مباشر و مباشرین، جهت مبارزه با مداخله کنندگان مستقیم و غیرمستقیم در جرم کفایت میکند در حقیقت مطابق این نظر بهتر است تفاوتهای بین شرکای جرم و همکاران مجرم ( معاونین) حذف شود و با عنوان واحدی با مداخله کنندگان مستقیم و غیرمستقیم در جرم مقابله شود. در زیر مجموعه نظام دوم یعنی پذیرش شرکت و مباشرت و نفی معاونت دو تفکر مستقل وجود دارد: نفی معاونت و عدم پذیرش آن به طور کلی و پذیرش مشروط معاونت به صورت تبعی به عنوان بخش جداناپذیر عمل مجرم اصلی و مباشر جرم.در نظام سوم معاونت و مباشرت پذیرفته شده اما با شرکت در جرم در قالب مباشرت برخورد میگردد. در نهایت در نظام چهارم این سه عنوان به صورت مستقل به رسمیت شناخته میشوند. در این نظام قانونگذار ضمن تفکیک سه عنوان مباشرت، شرکت و معاونت در جرم، قصد تمایز قائل شدن بین آثار متفاوت مترتب هریک را دارد.