نسل و جدی انگاری جرم

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا (س)،

2 کارشناس ارشد رشتۀ پژوهشگری علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا (س)

doi
10.22059/ijsp.2015.56922
چکیده

آگاهی از نگرش مردم جامعه دربارۀ جرم، از دیرباز در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف، مورد توجه فلاسفۀ حقوق کیفری، فلاسفۀ اجتماعی و محققان اجتماعی بوده‌ است. از آنجا که معمولاً درک اجتماعی یکسان از میزان اهمیت، جدیت و شدت رفتارهای مختلف مجرمانه در یک جامعه وجود ندارد، نوع و میزان واکنش‌های اجتماعی در برابر جرایم نیز متفاوت می­شود. ریشه‌‌یابی این تفاوت‌ها، مسئله‌ای قابل تأمل است. پژوهش حاضر پیمایشی مقطعی در زمینۀ ‌جدی‌انگاری جرم در دو نسل جوان و بزرگسال است که در جامعۀ پرتحول ایران انجام شده است. سنجش ارتباط جدی‌انگاری جرم با جهت‌گیری‌های ارزشی نسل‌ها، به‌ عنوان مهم‌ترین عامل مرتبط با واکنش جمعی نسبت به نقض قوانین اجتماعی، از اهداف مهم این تحقیق بوده است. نمونۀ تحقیق 246 نفر از دو گروه بزرگسال (101 نفر) و نسل جوان (145 نفر) ساکن شهر تهران در سال 1392 است که با روش خوشه‌ای چند­مرحله‌ای انتخاب و با ابزار پرسشنامۀ ساخت‌یافته، اطلاعات مورد ‌نیاز گرد‌آوری شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد هرچند میزان جدی‌انگاری جرم میان دو نسل بزرگسال و جوان، تفاوت فاحشی با هم ندارد، اختلاف مشاهده­شده به لحاظ آماری معنادار است و دو گروه نسلی، نادرستی و زیانباری جرایم مختلف را یکسان ارزیابی نکرده‌اند. همچنین تحلیل چندمتغیری نشان می‌دهد رابطۀ جهت‌گیری‌های ارزشی (متغیر واسط) نسل‌ها و جدی‌انگاری جرم معنادار است؛ به طوری که ظهور و غلبۀ ارزش‌های فرامادی در نسل جوان‌تر می‌تواند دلیلی بر کاهش جدی‌انگاری جرم از سوی آنان نسبت به نسل قبل باشد. یافته‌های تحقیق حاضر در چارچوب دلالت‌های نظریۀ نسل تاریخی مانهایم و اینگلهارت تبیین شده‌است.