تبیین و تحلیل مفاهیم مدیریتی در ادعیه قرآن کریم با تأکید بر کاربردهای سازمانی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

doi
چکیده

هدف این پژوهش تحلیل محتوایی دعاهای قرآن کریم برای شناسایی مفاهیم راهبردی در مدیریت سازمان‌ها مبتنی بر آموزه‌های دینی است. این مطالعه از نظر ماهیت کیفی و از منظر هدف کاربردی بوده و با استفاده از روش تحلیل مضمون به بررسی دعاهای قرآنی و شناسایی مفاهیم مدیریتی نهفته در آن‌ها پرداخته است. یافته‌ها نشان داد دعاهای قرآن کریم مفاهیم راهبردی ارزشمندی در حوزه‌های مختلف سازمانی دارند. در مدیریت منابع انسانی، بر حفظ و تقویت انگیزه‌های مادی و معنوی، جانشین‌پروری، ارتقای مهارت‌ها، شایسته‌سالاری، عدالت سازمانی، شفاف‌سازی وظایف و تناسب شغلی با توانایی‌ها و تسهیل موفقیت شغلی تأکید می‌شود. در مدیریت رفتار سازمانی، تعامل سازنده، اعتماد متقابل، مسئولیت‌پذیری، تقابل با افراط و مدیریت احساسات مطرح است. در مدیریت استراتژیک، تأمین امنیت، کاهش ریسک، تصمیم‌گیری پایدار و تدوین استراتژی اهمیت دارد. در مدیریت عملکرد و کیفیت، بهبود مستمر، یادگیری سازمانی و اجرای کامل فرآیندها مورد توجه است. در مدیریت فرهنگ سازمانی، باور به ارزش‌ها، پیوند عاطفی به سازمان، تحول‌خواهی، اصلاح‌گری و حفظ سرمایه اجتماعی برجسته است. در مدیریت بحران، مدیریت فضای روانی، بازسازی، بازآفرینی، تقویت انگیزه و اقدام سریع و قاطع مطرح است. در رهبری سازمانی نیز انسان‌مداری، اعتمادسازی، معنویت، پایداری و نگاه رشدگرا و جمع‌نگر مهم می‌باشد. نتیجه پژوهش نشان داد که دعاهای قرآن کریم می‌توانند به‌عنوان اصول مدیریتی مؤثر برای ارتقای عملکرد و حل چالش‌های سازمانی در چارچوب مدیریت اسلامی به‌کار گرفته شوند.