ساخت و اعتباریابی پرسشنامۀ ایرانی قانون‌گریزی در زندان

نویسندگان
doi
10.71610/psych.2025.1203438
چکیده

قانون‌گریزی در زندان یکی از مسائل مهم در مدیریت زندان‌ها و بازپروری مجرمان است. با توجه به نبود ابزارهای بومی برای سنجش این پدیده در ایران، این مطالعه با هدف ساخت و اعتباریابی پرسش‌نامۀ قانون‌گریزی در زندان شد. پژوهش حاضر در زمره پژوهش‌های کاربردی و توسعه ابزار به شمار می‌آید. نمونه‌گیری به روش در دسترس انجام شد و 244 زندانی مرد به پرسش‌نامه‌های پژوهش شامل تفکر جنایی والترز (2006) و خودکنترلی تانجی (2004)، پاسخ دادند. سؤالات پرسش‌نامه با استفاده از مصاحبه‌های عمیق، بررسی منابع پژوهشی و نظرات خبرگان طراحی شد. روایی همگرا و واگرا با پرسش‌نامه‌های تفکر جنایی و خودکنترلی، و روایی سازه با تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی بررسی شد. پایایی نیز با آلفای کرونباخ ارزیابی گردید. تحلیل‌ها با استفاده از نسخه 26 نرم‌افزار SPSS و نسخه 24 نرم‌افزار AMOS انجام شد. پرسش‌نامه شامل 9 سؤال و دو عامل "رفتارهای خرابکارانه" و "خشونت کلامی" بود که 307/63 درصد واریانس را تبیین کردند. بررسی شاخص‌های روانسنجی نشان داد پرسشنامه از برازش مناسبی برخوردار است. پرسش‌نامۀ قانون‌گریزی در زندان از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است و می‌تواند ابزاری معتبر برای سنجش رفتارهای قانون‌گریز در زندان‌های ایران باشد. این ابزار در طراحی مداخلات پیشگیرانه و اصلاحی کاربرد دارد.