چالشهای حقوقی جلوگیری از آلودگی زیستمحیطی ناشی از آزمایش سلاحهای هستهای در فضای ماورای جو
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزشی حقوق دانشگاه پیام نور استان تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2021.315222.2652چکیده
آزمایش سلاحهای هستهای در فضا از علل ایجاد آلودگی زیستمحیطی در فضای ماورای جو و بهتبع آن کرۀ زمین است. مادۀ 9 عهدنامۀ فضای ماورای جو (1967) بر جلوگیری از آلودگی محیطزیست زمین از طریق ورود مواد فرازمینی تصریح کرده است، لکن مادۀ 4 این عهدنامه فقط استقرار سلاحهای کشتار جمعی در فضا را منع کرده و قاعدهای دربارۀ منع آزمایش سلاحهای هستهای ندارد. البته عهدنامۀ منع محدود آزمایشها (1963)، آزمایش هر گونه سلاح هستهای را در فضا منع کرده است، اما فاقد هرگونه مقرراتی برای راستیآزمایی است. عهدنامۀ منع جامع آزمایشهای هستهای هم ممنوعیت آزمایش انفجارهای هستهای در همۀ محیطها را پیشبینی کرده، ولی تاکنون لازمالاجرا نشده است. این مقاله با بهرهمندی از روش توصیفی- تحلیلی مبادرت به بررسی تعهدات دولتها طبق اسناد فضایی، محیطزیستی و هستهای هنگام انجام آزمایش سلاح هستهای در فضا میکند. با توجه به منافع متفاوت و متنوع کشورهای دارای توانمندی انجام این آزمایشها، اصلاح اسناد فضایی موجود قابل تصور نیست. از همین رو بهنظر میرسد، میتوان از شیوۀ اتخاذی در عهدنامۀ قطب جنوب بهره برد و دستورالعمل رفتاری زیستمحیطی در قالب پروتکل الحاقی لازمالاجرا را تدوین و به عهدنامۀ فضای ماورای جو ضمیمه کرد.
