تعریف اطلاعات از لنز نشانه‌شناسی و الگوی سه وجهی پرس: مروری بر متون

نویسندگان

1 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم‌ ربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا (س)

doi
10.22059/jlib.2022.225716.1568
چکیده

هدف: علم اطلاعات و دانش‌شناسی یک حوزه میان‌رشته‌ای است که برای تبیین برخی از مفاهیم مطرح در حوزه‌های موضوعی خود از مفاهیم، الگوها و نظریه‌های علوم دیگر بهره گرفته است. یکی از علومی شباهت زیادی به علم اطلاعات دارد، علم نشانه‌شناسی استروش‌شناسی: این پژوهش یک مطالعه تحلیلی از پژوهش‌های مرتبط با مفهوم اطلاعات بر اساس علم نشانه‌شناسی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی و همچنین مرور پژوهش‌هایی است که به تعریف اطلاعات در بافت نظام‌های اطلاعاتی پرداخته‌اند.یافته‌‌ها: مطالعه تحلیلی متونی که از نظریه‌های علم نشانه‌‌شناسی در حوزه‌های مختلف علم اطلاعات و دانش‌شناسی استفاده کرده‌اند، نشان داد که از میان مفاهیم، الگوها و نظریه‌های مطرح در علم نشانه‌شناسی، «الگوی دووجهی سوسور و الگوی سه‌وجهی نشانه پرس» پرکاربردترین نظریه‌های نشانه‌شناسی در این حوزه علمی هستند. از بین این دو الگو نیز، الگوی سه وجهی پرس نسبت به الگوی دو وجهی سوسور کاربرد بیشتری در پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی دارد.نتیجه‌گیری: چنانچه اطلاعات نشانه در نظر گرفته شود، می‌توان بر اساس ویژگی‌های نشانه تبیین بهتری از اطلاعات ارائه نمود؛ چون اطلاعات با انواع نشانه‌ها حمل می‌شوند. از طرف دیگر، تعریف اطلاعات از لنز نشانه‌شناسی به‌ویژه الگوی سه وجهی پرس از نشانه، اطلاعات را به دو نوع «اطلاعات منفعل» و «اطلاعات فعال» تقسیم‌بندی می‌کند و از این طریق دو وجه «هستی‌شناسی» و «معرفت‌شناسی» اطلاعات را در نظر گرفته و می‌تواند دوگانه‌انگاری رایج در علم اطلاعات و دانش‌شناسی یعنی «اطلاعات در برابر دانش» و «عینیت در برابر ذهنیت» را حل نماید.اصالت اثر: اولین پژوهشی است که اطلاعات را در علم اطلاعات و دانش‌شناسی از دیدگاه نشانه شناسی بررسی کرده است