فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: هدف مقاله حاضر، بررسی شرایط ماهوی و شکلی قاعده فراغ دادرسی در امور حسبی است. مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌ شده است. ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است. یافته‌ها: یکی از قواعد حاکم بر فرایند رسیدگی قضات، قاعده فراغ دادرس و اعتبار امر مختومه است، رعایت این قواعد به این معنا است که دادرس پس از انشاء رأی حق ندارد مجدداً به رأی بازگشته و آن را تغییر دهد و مفهوم و محتوای آن را دگرگون سازد. اگر چه اعمال قاعده فراغ دادرس به عنوان قاعده‌ای متقن در تمامی ابواب دادرسی از جمله دادرسی مدنی و کیفری پذیرفته شده است. با این حال در رسیدگی به امور حسبی اعمال این قاعده با تخصیص مواجه می‌باشد به این ترتیب که قانونگذار عدم رعایت این قاعده را در امور حسبی مجاز شمرده است. نتیجه: توجه به این امر حائز اهمیت است که فراهم شدن بستر تغییر و اصلاح رأی پس از فرایند دادرسی می‌تواند عامل تزلزل آراء و خدشه به عدالت قضایی شود که آثار نامطلوبی در فرایند دادرسی منصفانه ایجاد می‌کند و بر همین اساس تبیین حدود عدم اجرای قاعده فراغ دادرس در رسیدگی به امور حسبی اهمیت ویژه‌ای دارد.