فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: ذرت (Zea mays L.) یکی از غلات حیاتی در جهان است که کالری، مواد معدنی و ویتامین­های ضروری میلیون­ها نفر را تأمین می­کند. با وجود سرمایه­گذاری­های قابل توجه در توسعه ارقام و هیبریدهای پرمحصول، عملکرد ذرت به دلیل محدودیت­های مختلف تولید، همچنان کمتر از حد مطلوب است. یکی از مشکلات تولید گیاهان زراعی به ویژه تولید هیبرید در ذرت، جوانه­زنی غیریکنواخت و استقرار ضعیف گیاهچه­ها است. پرایمینگ بذر روشی مؤثر جهت بهبود جوانه­زنی و رشد گیاهچه­ها در گیاهان زراعی به ویژه ذرت است، که ساده، مقرون‎به‎صرفه و کارآمد در نظر گرفته می­شود، اما از بین رفتن اثرات مثبت پرایمینگ و کاهش طول عمر بذر در طول انبارداری ممکن است کاربرد آن را محدود کند. آزمایش حاضر با هدف پرایمینگ تغذیه­ای بذر و مدت زمان پرایمینگ بر مؤلفه­های جوانه­زنی و رشد گیاهچه ذرت به عنوان شیوه­های تغذیه­ای تکمیلی اجرا شد.مواد و روش‌ها: آزمایش حاضر در سال 1401 در آزمایشگاه و گلخانه شرکت ملی کشت و صنعت و دامپروری پارس واقع در دشت مغان به اجرا در آمد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد. در فاز آزمایشگاهی پنج پیش تیمار غلظت روی شامل 0 (شاهد)، 50، 80، 100 و 150 میلی­مولار و سه مدت زمان پرایمینگ شامل 8، 12 و 24 ساعت مورد استفاده قرار گرفت که غلظت 150 میلی­مولار و مدت زمان 8 ساعت در شرایط گلخانه­ای حذف شدند.یافته‌ها: نتایج آزمون آزمایشگاهی نشان داد که درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، شاخص جوانه­زنی، شاخص بنیه بذر و وزن خشک گیاهچه به طور معنی­داری تحت تأثیر پرایمینگ بذر با عنصر روی قرار گرفتند. مدت زمان پرایمینگ بذر و اثر متقابل روی × مدت زمان پرایمینگ نیز برای تمام صفات مورد مطالعه در شرایط آزمایشگاهی معنی­دار بود. بیشترین درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، شاخص جوانه­زنی، شاخص بنیه بذر و وزن خشک گیاهچه از بذرهای پیش تیمار با 100 میلی­مولار روی و 24 ساعت پرایمینگ به دست آمد که به طور معنی­داری بیش­تر از بذرهای شاهد بودند. تحت شرایط گلخانه­ای، سطوح غلظت روی تأثیر معنی­داری (01/0 > P) روی وزن تر بوته، وزن خشک بوته، قطر بوته، ارتفاع بوته، شاخص کلروفیل برگ و طول ریشه داشت. مدت زمان پرایمینگ تنها بر روی صفات وزن خشک بوته و قطر بوته تأثیر معنی­داری (01/0 > P) داشت. این پارامترها با پرایمینگ در غلظت 100 میلی­مولار روی برای مدت طولانی­تری بهبود یافتند.نتیجه‌گیری: نتایج بدست آمده نشان داد که با بهینه­کردن غلظت روی و مدت زمان پرایمینگ مناسب می­توان جوانه­زنی و رشد گیاهچه را بهبود بخشید و در نتیجه پارامترهای رشدی را به حداکثر رساند. این نتایج باید به طیف وسیع­تری از ارقام مختلف ذرت تحت مدیریت مناسب کودی روی و مدت زمان پرایمینگ تعمیم داده شود.