راهکارهای مؤثر در خلق و تقویت فضاهای شهری 24 ساعته (نمونه موردی: خیابان ستارخان تهران)
نویسندگان
1 استادیار شهرسازی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 کارشناسی ارشد طراحی شهری، موسسه آموزش عالی نور طوبی، تهران، ایران.
doi
10.22054/urdp.2020.47332.1161چکیده
امروزه بواسطه عدم توانایی تمام گروههای اجتماعی در استفاده از ساعات روشنایی روز برای رفع نیازها و برای برطرف نمودن پیامدهای اجتماعی، اقتصادی ناشی از خالی بودن شهر در ساعات خاصی از روز، تأمین فضاهای شهری شبانه و 24 ساعته که در آن بتوان میزان سرعت و ضرباهنگ شهری را کاهش داد و مکانی جهت مکث و آرامش ساکنین شهر و برقراری تعاملات اجتماعی مهیا نمود، ضرورت یافته است. در چنین فضایی جهت استفاده از زمانهای مرده شهری که بتواند بعنوان راهکاری جهت بهبود عملکرد فضای شهری در پاسخ به نیاز سرزندگی محیط شهری و رونقبخش اقتصادی و گردشگری عمل کند، بایستی اصول و معیارهایی را رعایت کرد. در این پژوهش سعی شده است این اصول از دیدگاه طراحی فضاهای شهری و با تأکید بر فضاهای 24 ساعته مورد شناسایی قرار گیرد تا مهمترین شاخصهای اثرگذار بر شکلگیری و یا تقویت فضاهای شبانه آنهم در بستر فرهنگی شهرهای ایرانی- اسلامی احصاء گردند. به همین منظور خیابان ستارخان تهران با توجه به پتانسیلهای موجودش بعنوان نمونه مطالعاتی انتخاب شده است. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی بوده که با کمک تکنیکهای کمّی و کیفی گوناگون ازجمله تکنیکهای دلفی، تحلیل خوشهای و همچنین تئوری جنکس صورت گرفته است. تحلیلها نشان میدهند که 13 اصل مهم مورد شناسایی در طراحی کالبد شهری میتوانند در میزان موفقیت فضاهای شبانه شهری از چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، گردشگری و فرهنگی اثرگذار باشند که از میان آنها، اصل حضور پذیری بالاترین امتیاز (35/83) اثرگذاری را بدست آورده است. بنابراین جهت عملیاتی نمودن این اهداف، اقداماتی همچون فعالیتهای متنوع فرهنگی در کنار خردهفروشیها، ایجاد فضایی مختص پیاده در هنگام شب، افزایش ساعت کاری فعالیتها و ایجاد مراکز خرید شبانه پیشنهاد میگردد.