فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) به­عنوان یکی از منابع غنی و متنوع در تغذیه انسان شناخته شده است و ارزش غذایی بالایی دارد. با توجه به اهمیت این گیاه، ارزیابی تنوع فیتوشیمیایی و محتوای روغن آن در ارقام و ژنوتیپ­های مختلف، امری اساسی است که به درک بهتر از خصوصیات تغذیه‌ای و سلامتی این محصول کمک می­کند.مواد و روش‌ها: آزمایشی به صورت طرح کاملاً تصادفی روی ارقام تجاری (Atlas، Giza1، Red Carina) و اکوتیپ­های مختلف کینوا (Q4، Q29، Q2، Q12، Q3، Q1) با سه تکرار در دانشگاه رازی در سال 1404-1403 انجام شد. صفات مورد ارزیابی شامل درصد روغن، محتوای قند محلول کل، محتوای فنل کل، فلاوونوئید کل و SDS-PAGE بود.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس ژنوتیپ­های کینوا از نظر صفات مورد بررسی نشان داد که  بین ارقام و اکوتیپ­های مختلف کینوا اختلاف بسیار معنی­داری در سطح احتمال یک درصد وجود داشت. همچنین مقایسه میانگین صفات نشان داد که اکوتیپ Q4 دارای بیشترین مقدار محتوای قند محلول کل (773/404 میلی گرم بر لیتر) و فلاوونوئید کل (825/0 میکروگرم بر لیتر) بود. آنالیز نقشه حرارتی، ارقام و اکوتیپ­ها را دو گروه مجزا قرار داد. گروه اول (Q1، Giza1، Red Carina، Q12) دارای کمترین مقدار و گروه دوم (Q4، Q29، Atlas، Q2) دارای بیشترین مقدار از نظر صفات محتوای قند محلول کل، فنل کل و فلاوونوئید کل بودند. تجریه همبستگی بین صفات نیز نشان داد که بین صفات محتوای قند محلول کل و فنل کل (**60/0) و همچنین بین فنل کل و محتوای کل فلاوونوئید(**60/0) همبستگی مثبت و بسیار معنی­داری وجود داشت.نتیجه‌گیری: تجزیه به مؤلفه­های اصلی نشان داد که دو مؤلفه اول 3/79 درصد از تغییرات و تنوع موجود را توجیه می­کنند. این امر نشان دهنده این موضوع می­باشد که بخش عمده­ای از تنوع مشاهده شده در ارقام و اکوتیپ­های کینوا توسط این دو مؤلفه کنترل می­شود.  بر این اساس مشخص شده است که صفات محتوای قند محلول کل، فنل کل و فلاوونوئید کل از اهمیت بیشتری در این بررسی برخوردار بودند. بر اساس نتایج  SDS-PAGEپروتئین­های ذخیره­ای بذر، نیم­رخ پروتئینی بذور شش اکوتیپ و سه رقم تجاری، هفت باند پروتئینی مشخص را در محدوده وزن مولکولی 20 تا 70 کیلودالتون نشان داد. تک باند پروتئینی با وزن مولکولی حدود 40 کیلو دالتون که تقریباً 11 درصد از باندها را تشکیل داد، می­تواند به عنوان یک نشانگر ژنتیکی ثابت در کینوا مورد استفاده قرار گیرد.