ارزیابی بیان افتراقی برخی ژن ها و صفات بیوشیمیایی تحت تاثیر تنش نیترات نقره در سه رقم گندم نان
نویسندگان
1 استاد گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه منابع طبیعی و علوم کشاورزی گرگان، گرگان، ایران.
2 دانشجوی دکتری ژنتیک و به نژادی گیاهی ، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه منابع طبیعی و علوم کشاورزی گرگان ، گرگان، ایران.
3 دانش آموخته دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه منابع طبیعی و علوم کشاورزی گرگان، گرگان، ایران.
4 دانش آموخته زیست شناسی سلولی مولکولی دانشگاه فردوسی مشهد، خراسان رضوی، ایران.
doi
10.22126/cbb.2025.11451.1094چکیده
مقدمه: تنش ناشی از عناصر فلزی یکی از مشکلات جدی بازدارنده تولید محصول در سراسر جهان است. تنش فلزی باعث تغییرات فنوتیپی، آنزیمی (اکسیداسیون سلولی) و بیان ژن در گیاهان میشود، به همین منظور آزمایشی جهت بررسی اثر نیترات نقره در سطح مولکولی و بیوشیمیایی در سه رقم گندم نان (کلاته، گنبد و احسان) انجام شد.مواد و روشها: آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه اجرا گردید. آزمایش مجزا مشتمل بر بررسی سطوح نیترات نقره (در سه سطح 0، 2 و 4 میلی مولار) به عنوان عامل اکسیداتیو و اسید آسکوربیک (در سه سطح 0، 10 و 20 میلی مولار) به عنوان عامل پاداکسیدان و ارقام گندم (احسان وکلاته ، گنبد) انجام شد. اعمال تمام تیمارها با انجام محلولپاشی (مه پاش) بر روی برگ در محدوده مرحله 60 زادکس (8برگی) انجام گرفت. علاوه بر مهپاش تیمار نمک نقره و آسکوربیک اسید بهتنهایی، تیمار ترکیبی با اعمال تیمار پاداکسیدان یک ساعت قبل از تیمار اکسیداتیو نیترات نقره انجام شد. صفات بیوشیمیایی شامل میزان اکسیداسیون سلولی و همچنین ارزیابی بیان برخی ژن ها شامل MAPK3 و MAPK6 انجام گرفت.یافتهها: نتایج نشان داد محتوای هر دو نوع کلروفیلa و b در رقم احسان، به دلیل مقاومت نسبتا بالای آن نسبت به سایر ارقام، با افزایش آنتیاکسیدان آسکوربیک اسید بیشتر حفظ و احیا شد. بیان نسبی ژنهای MAPK3 و MAPK6 همبستگی مثبتی با افزایش میزان پیش تیمار آسکوربیک اسید در رقم احسان نشان داد.نتیجهگیری: نتایج نشان داد که تحت تنش نیترات نقره، برخی از ارقام گندم نان قادر به نشاندادن واکنشهای مثبت و افزایش بیان ژنهایی هستند که با تحمل به تنشهای محیطی مرتبطاند همچنین نتایج این تحقیق میتواند به درک بهتر مکانیسمهای مولکولی و بیوشیمیایی مرتبط با تحمل به تنش در گندم نان کمک کند و راهکارهایی برای بهبود روشهای کشت و مدیریت منابع ژنتیکی ارائه دهد. در نهایت، شناسایی ارقام مقاوم به تنش میتواند به بهبود سازگاری گیاهان در شرایط محیطی نامساعد کمک کند.