تحلیل مکانی - منطقه‌ای تاب‌آوری در برابر ناامنی غذایی خانوارهای روستایی: مورد مطالعه شهرستان کرمانشاه

نویسندگان
doi
10.30490/rvt.2025.367467.1676
چکیده

امنیت غذایی به دسترسی مداوم و بهنگام همه افراد به غذای کافی، سالم و مغذی برای زندگی فعال اشاره دارد و در مناطق روستایی به دلیل وابستگی به منابع طبیعی و محدودیت ‌ های زیرساختی از اهمیت ویژه ‌ ای برخوردار است. بنابراین این پژوهش با هدف تحلیل مکانی - منطقه ‌ ای تاب ‌ آوری خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه در برابر ناامنی غذایی انجام شد. این پژوهش توصیفی - تحلیلی است و داده ‌ ها از 239 خانوار روستایی از مجموع 34723 خانوار روستایی در پنج بخش شهرستان کرمانشاه با پرسش نامه محقق ‌ ساخته جمع ‌ آوری شد. روایی پرسش ­ نامه توسط کارشناسان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (0.71) تأیید شد. تحلیل داده ‌ ها با روش تصمیم ‌ گیری چندمعیاره ویکور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) انجام شد. نتایج نشان داد که تاب ‌ آوری در بخش ‌ های مختلف ناهمگن است؛ به طور مشخص، بخش ‌ های ماهیدشت و بیلوار با شاخص ‌ های ویکور به ‌ ترتیب 0.16 و 0.5 در بعد ثبات و بخش مرکزی با شاخص صفر در سازگاری و 0.39 در تحول، عملکرد بهتری داشتند. در مقابل، بخش ‌ های کوزران و فیروزآباد با شاخص ‌ های 0.89 و 1 کمترین تاب ‌ آوری را نشان دادند که به محدودیت ‌ های زیرساختی و وابستگی به کشاورزی دیم نسبت داده می ‌ شود. نقشه ‌ های GIS مبتنی بر شاخص ‌ های ویکور، الگوهای تاب ‌ آوری را نمایش دادند. این یافته ‌ ها بر ضرورت سیاست ‌ گذاری مکان ‌ محور برای تقویت زیرساخت ‌ های کشاورزی، تنوع ‌ بخشی به معیشت و گسترش برنامه ‌ های آموزشی تأکید دارند. تحلیل مکانی - منطقه ‌ ای با ارزیابی و مقایسه تاب ‌ آوری هر بخش، پیشنهادهای سیاستی مکان ‌ محور، مانند بهبود زیرساخت ‌ ها و آموزش کشاورزی هوشمند و غیره ارائه کرد و چارچوبی برای کاهش ناامنی غذایی و ارتقای تاب ‌ آوری خانوارهای روستایی فراهم نمود .